‘Duvarlar’ Konulu Fotoğraf Yarışması yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

FOTOĞRAFTA SİMETRİ

Simetri belirli bir eksene göre ölçü uygunluğu, bu eksenin iki bölgesinin yapı ve biçim benzerliği olarak tanımlanabilir.

Türk Dil Kurumunun sözlüğünde “İki veya daha çok şey arasında konum, biçim ve belirli bir eksene göre ölçü uygunluğu, bakışım” diye geçen simetri, aslen Fransızcadan gelmektedir.

Fotoğrafçılıkta da simetri çok sıklıkla kompozisyona estetik katmak için kullanılır. Genellikle yansıma yüzeyi olan doğal ortamlar tercih edilir. Örneğin göl yüzeyi, basit bir su birikintisi, buğulu sisli yansıma yaratabilecek yüzeylerde simetri uygulanır.

Simetrik Denge

Fotoğrafın ortasından yukarıdan aşağıya doğru hayali bir çizgi çizdiğimizi ve fotoğrafı ikiye katladığımızı düşünelim. Her iki alanda kalan ögelerin örtüşmesi durumunda simetrik bir denge sağlanmış olacaktır. Özellikle mimari fotograflarda sıklıkla karşılaştığımız bir denge türüdür. Çünkü simetri özellikle mimaride sıklıkla kullanılan bir kriterdir.

Bununla birlikte, saf simetrik denge, sıkıcı ve kısıtlı olabilir.

Fotoğrafta simetri kullanırken dikkat edilecek noktaların başında simetri ekseninin (simetrinin sağlandığı yüzey) fotoğraf karesinin orta bölgesi veya orta bölgesine çok yakın yerde kullanılmasıdır. Aksi takdirde fotoğrafta denge kayabilir, estetik bozulabilir. Aşağıdaki örneklerde göstermeye çalışalım:

Asimetri

Simetrinin olmaması ya da bozulmasıdır. Simetri hem fiziksel hem de soyut sistemlerin önemli bir özelliğidir ve kesin terimlerle veya daha estetik terimlerle gösterilebilir. Simetrinin yokluğu veya bozulması, beklenen veya istenen bir sistem için önemli sonuçlar doğurabilir.

 FOTOĞRAFTA HAREKET YÖNÜ- BAKIŞ BOŞLUĞU

Bakış boşluğunda, canlının baktığı yönde boşluk aranırken; hareket yönünde ise nesnenin hareket ettiği yönde boşluk hedeflenmelidir. Yani bu kuralımız, kadraj alırken bakılan ve hareket edilen yönlerde boşluk olması gerektiğini vurgular.

Ardından iz bırakarak yüzen bir ördeğin yüzme istikametinde, önünde boşluk olmaksızın fotoğraflanması fotoğrafta zihinsel karmaşaya yol açacaktır. Zihin hareketi devam ettirircesine algılar. Fakat kadrajda devam edebilecek boşluk olmazsa zihinsel denge bozulmuş olur. Benzer bir durum bakış boşluğu oluşturmak için de varsayılabilir. Farazi dikdörtgen şeklindeki bir kadrajın en solunda duran birinin sola bakıyor olması ne kadar abes, ne kadar estetikten uzak duracaktır.

Burada dikkat edilecek hususlardan birisi de bakış boşluğunun sadece canlı nesneler için değil de cansız objeler için de kullanılır olmasıdır. Cansız nesnelerin de hissedilir bir bakış boşluğu vardır. Örneğin bir bankın oturulur yüzeyini bakış yönü olarak kabul ederiz. Dolayısı ile fotoğrafta bir bank ile kompozisyon oluşturulacaksa bakış boşluğuna bırakacağımız pay bankın oturulacak yönüdür. Arka kısmına boşluk bırakmak ise gerçekten abesle iştigal olacaktır.

 FOTOĞRAFTA SADELİK

 Bir fotoğrafta, ana öğenin yanında birçok yan öğe yer alır. Fotoğraf makinesi, gördüğünü film veya dijital ortama aktardığından, ana konuyu destekleyen öğelerin dışında kalan öğelerin, fotoğraf karesinden çıkarılması gerekmektedir. Bu sisteme ayıklayıcı yöntem adı verilir.

Bir başka ifade ile vizörden görülen fakat fotoğraf karesinde olmasını istemediğimiz öğelerin temizlenmesi ya da konu içindeki ağırlığının azaltılması sistemi, ayıklama sistemidir. Fotoğrafçı ayıklama işlemini gerçekleştirebilmek için çekim noktasını değiştirilebildiği gibi, alan derinliğinin etkisini de kullanabilir.

Örneğin, bir portre çekiminde modelin arkasında ve önünde yer alan istenmeyen öğelerin, alan derinliği azaltılarak flu hale getirilmek suretiyle fotoğraf karesi içindeki önemi azaltılabilir. İstenmeyen öğelerin çerçeve dışında kalması, değişik bir çekim noktasının kullanılmasıyla sağlanabildiği gibi, farklı odak uzunluğuna sahip objektifler kullanılmak suretiyle de sağlanabilir.

Bazen fotoğrafını çekeceğimiz konu için gereksiz gördüğümüz öğe canlı bir varlık olabilir. Bu durumda onun oradan ayrılmasını beklemekten başka çare yoktur. Bazen saatlerce beklememiz gerekebilir. Uzun süre beklemek, konu üzerindeki ışığın durumunu ya da modelin ifade biçimini değiştirebilir. Sadeleştirme için kullanılacak yöntemlerden biri de perspektiften yararlanmaktır. Örneğin bir futbol maçında, stadyumda izleyicilerden seçtiğimiz konu, yüzlerce insandan biri olabilir. Bu durumda geniş açılı bir objektifle, konuya yaklaşarak, öndeki insanı (ana temayı teşkil eden) abartarak büyütüp, arkadaki insanların fotoğraf karesi içerisinde kaplayacakları alanın oranını küçültmek suretiyle, diğer insanların konu üzerindeki ağırlığı azaltılabilir. Bir başka yöntem ise, çekim noktasında değişiklik yapmak yani farklı bir çekim noktası kullanmaktır.

Fotoğrafı sadeleştirmek en az öğe ile en iyiyi anlatmaktır. Yoksa tek bir şeyin fotoğrafını çekmek, fotoğrafın sadeleştirilmesi anlamına gelmez. Örneğin, bir insanın yazı yazmasını anlatmak için bir kalem fotoğrafı çekmek, kişinin yazı yazdığını anlatmak için yeterli değildir.

FOTOĞRAFTA PERSPEKTİF

Fotoğrafta perspektif, nesnelerin birbirleriyle olan mesafelerini, boyutlarını ve aralarındaki ilişkiyi anlatan oran ve ölçüdür.

Fotoğraflanan konuda istenilen bölgelerin daha belirgin olarak vurgulaması için izlenen yollardan biri de perspektif etkisidir. Cisimlere belli bir noktadan bakıldığında görülen, bulunulan noktadan görünen konunun görsel gerçeğidir. İnsan beyni objeleri bir zaman anında değil, bir zaman sürecinde algıladığından perspektif bozulmalarını zihinde düzelterek algılar. Örneğin tren raylarına baktığımızda bu rayların belli bir mesafeden sonra birbirine birleşiyormuş gibi görülmelerine rağmen hiç kimse bu rayların birleştiğini düşünmez.

Fotoğraf ise bir anın bir noktadan tespiti olduğundan aynı noktadan rayların fotoğrafı çekildiğinde, fotoğraf kâğıdında bu birleşme etkisi yok edilemez. Perspektif etkisinden yararlanarak bazı öğelerin vurgulanması sağlanabilir. 10-12 katlı iki binanın arasına girerek yerden gökyüzüne doğru çekilen bir fotoğrafta binalar gökyüzünde birleşiyormuş etkisi yaratılabilir. Bazen geniş açılı bir objektif kullanılarak perspektif etkisi artırılır, bazen tele objektif kullanılarak nesneler arasında, uzaklıklarına bağlı olarak ortaya çıkacak olan büyüklük etkileri azaltılabilir.

Nesnelerin 3 boyutlu görünümünü 2 boyuta indirgeyerek, üç boyutlu olarak göstermeye yarayan bir iz düşüm tekniğidir. Perspektif, cisimlerin gözümüze olan uzaklığını, yakınlığını, göz hizamızın aşağısında ve yukarısında oluşunu ifade eder. Perspektifte kural olarak, gözümüze yakın olan nesneler uzaktakilere göre daha büyüktür.

Mesela, bize yakın olan bir ağacın uzakta olan bir binadan daha büyük göründüğünü hepimiz biliriz. Oysa ki bina ağaçtan daha büyüktür. Bu yüzden bir ağacı bina kadar büyük gördüğümüzde beynimiz bunu mantıklı algılayamaz ve bize o binanın uzakta olduğunu söyler.

Farklı görüntüler yaratmak istediğimizde yani nesnelerin gerçeğe daha yakın ya da gerçeğinden daha uzakta görünmesini istediğimiz zamanlarda bu yöntemi kullanırız. Bir köpeği küçük göstermek istediğimizde konudan uzaklaşırken, büyük göstermek istediğimizde yakınlaşırız. Gerçek boyut elde etmek istediğimiz görüntü arasındaki fark ne kadar çoksa o kadar alana ihtiyacımız olacaktır.

Aslında bir fotoğrafçı fotoğrafını farklı açılardan ve mesafelerden çekerse nesnenin gerçekte olduğundan daha farklı ya da gerçeği gibi olduğu algısını rahatlıkla bizlere sunabilir.

Fotoğraf makinesinde derinlik hissi yoktur. Bunu sağlayan fotoğrafçı olacaktır. Kompozisyonu kurarken neyi nasıl çektiği, nasıl bir denge kurduğu önemlidir. Nesneler arasındaki mesafeleri kullanarak ilüzyonik görüntüler oluşturabileceği gibi, gerçek görüntüler de yakalayabilir.

Çekim yaparken fotoğraf makineniz zaten bir perspektif oluşturacaktır. Fakat perspektif ilkeleri başarılı biçimde kullanıldığında, fotoğrafta yer alan nesnelerin biçimini ve konumunu iyi bir biçimde aktarabilirseniz, fotoğrafa derinlik, mesafe ve hacim hissini verebilirsiniz.

Bunun için farklı odak uzaklıklarına sahip lensler, farklı açılardan yapılan çekimler fotoğrafınızın etkisini artıracaktır. İnsanlar genelde göz hizasından fotoğraf çekmeye alışkınlardır. Eğer farklı açılar ararsanız fotoğrafınız bambaşka tatlarda olacaktır. Zaten günlük yaşantınızda ‘başka perspektiften bakmak’ gibi terimleri sıklıkla duyuyorsunuzdur. Ne kadar farklı açılardan fotoğraf çekerseniz fotoğraf karenizdeki objelerin boyutu ve fotoğrafınızın derinlik hissi değişecektir.

Objeler fotoğraf makinesinden uzaklaştıkça daha az dikkat çekerler. Çünkü hava faktörü vardır. Çünkü havanın ışığı, fotoğraf makinesine geçerken konuyu etkiler. Hava ışığı kırar ve yönünü değiştirir. Bu da çekeceğimiz fotoğrafın kontrastının azalmasına ve görüntünün bulanıklaşmasına sebep olur. Eğer manzara fotoğrafı çekiyorsanız bu durum öğleden sonraları daha belli olur. Gündoğumu saatlerinde bu etkiyi daha az hissedersiniz.

Çoğu zaman derinlik, mesafe gibi konuları fotoğrafa aktarmak zor olabilir. Fotoğrafta perspektifi değiştirmenin en etkili yolu bakış açısının değiştirilmesidir.

İnsanlar genelde göz hizasında fotoğraf çekme eğilimi gösterirler. Yere eğilir, yukarı çıkar veya sağa ve sola hareket edersek o zaman perspektifimizi değiştirebiliriz.

İlk gördüğümüz şeyi hemen fotoğraflamak yerine biraz daha zahmete girip, farklı yerlerde farklı ölçülerde, açı ve kadraj aramamız gerekir. Aksi taktirde hep aynı, benzer, sıradan fotoğraflar üretmiş oluruz. Perpektifle oynayarak bambaşka duygularda fotoğraflar çekilebilir Geniş açılı lensleri kullanarak şahane fotoğraflar üretebilirsiniz. Hatta bu lenslerle oranlarla oynarak farklı tatlarda portreler üretmeniz de mümkündür. Farklı tasarlanan yapıların, sert gölgelerin, farklı formların peşine düşerek, nesnelerin arasındaki etkileşimleri takip ederek de değişik kareler üretebilirsiniz.

Farklı mesafelerden nesneler arasında nasıl ilişkiler olduğunu, birbirlerinden nasıl etkilendiklerini görmeliyiz. Bakış açımızı, yönümüzü değiştirmemiz gerekir. Tüm bunların temelinde ise hayata olan bakış açımız yatmaktadır. Fotoğrafı fotoğraf yapan temel unsurların dışında, aslında bizim hayatı nasıl algıladığımız da önemlidir. Okuduğumuz kitaplar, dinlediğimiz şarkılar, gördüğümüz şehirler, hayatımıza giren insanlar, mutluluklarımız, acılarımız, bunların hepsi fotoğrafın tadını oluşturacaktır. Hayata bakış açımız hiç kuşkusuz fotoğrafımıza da yansıyacaktır.

Bakış açımız değişirse her şey değişir, hayatımız da değişir, fotoğrafımız da değişir…

Kompozisyon Öğeleri # 3 yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

YER ÇEKİMİ

Duvara ya da panoya asılı duran bir fotoğrafta eğri duran binalar, ağaçlar ya da herhangi bir şey insanı rahatsız etmektedir. Bu durumda hemen fotoğrafın duruş şekli değiştirilerek bu görüntü bozukluklarının giderilmesine çalışılır.

Elimize bir fotoğraf aldığımızda bu fotoğraftaki öğelerin öncelikle yer çekimine göre doğru duracakları bir şekle dönüştürdükten sonra fotoğrafın içeriği ile ilgilenmeye başlarız.

Bu tür düzenlemeler insanın doğasında var olan yer çekimi kuralının bir sonucudur.

Eğik duran ağaçlar ya da varlıklar bir felaketin sonucu ya da habercisi olarak insan zihninde yer almaktadır.

O halde ağırlığı olan her varlığın yerçekimi kuralına göre bir duruş şeklinin olması gerekir.

Fotoğraf da doğadaki olayları estetik kaygıyı göz önünde tutarak yeniden yorumlama olduğuna göre yer çekim kanununa göre bu düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Fotoğraf karesi içerisinde ağaçların eğik durması ya da bir insanın öne arkaya doğru eğik olması rüzgârın veya hareketin ifadesi için kullanılabilir.

Fakat bir binanın eğik olarak ya da bir ufuk çizgisinin eğik olarak fotoğraflanmasının hiçbir izahı olamaz. Objektif halde bizler de fotoğraflarımızı çekerken makinemizi yere (bulunduğumuz konuma göre değil) paralel tutarak bu çok basit fakat anlamlı kurala uymuş oluruz.

FOTOĞRAFTA DEVAMLILIK VE YÖN

Dünyada Araplar dışındaki bütün insanlar soldan sağa doğru okuyup yazarlar. Doğumundan ölüme kadar soldan sağa doğru bir yön izledikleri için bu da insanlarda bir yön ve hareket duygusuna yol açar. Okuyup yazma dışında bütün görsel etkileşimleri de bu yönde yönde yapar.

İzleyicinin gözü, fotoğraf üzerinde bir çizgi ya da kıvrım boyunca hareket eder. Göz bir unsurdan diğerine doğru kesintisiz geçişler yapabiliyorsa, devamlılık sağlanmış demektir.

Kişi, izleyicinin ilgisini konuya yönelterek, onu fotoğrafların labirentlerinde dolaştıracak görsel devamlılığı yaratmak zorundadır. Devamlılığı sağlamada aşağıdaki yöntemlerden yararlanılabilir.

• Görsel unsurlar gözün normal hareketlerine uyucak bir yönde yerleştirilmelidir.
• Algılama yönü, izleyicinin dikkatini dağıtmayacak biçimde düzenlenmelidir.

Göz alışkanlık gereği, soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru bir yön izler. Gözün yatay hareketleri ise dikey hareketlerine göre daha kıvrak ve hızlıdır.

Ayrıca göz; büyükten küçüğe, koyu tondan açık tona, renkliden renksize, alışılmış olandan alışılmamış olana doğru bir algılama sırası izler.

FOTOĞRAFTA IŞIK

Fotoğraflanan bir konunun belirginleştirilmesinde en etkili araç ışıktır. Konuda vurgulanmak istenen noktaların diğer bölgelere göre daha aydınlık olması ya da istenmeyen görüntüleri fotoğraf karesinin dışına taşımak için bu bölgelerin çok aydınlık ya da karanlık olmaları fotoğrafta konunun belirginliğini artırır.

Görme ışıkla başlar. Işık görsel nesnelerin bize yansımasını, dolayısıyla görmemizi sağlar. Fotoğrafı etkileyen en önemli öğe de ışıktır. Işık enerjisi olmadan fotoğrafik görüntünün oluşması mümkün değildir. Aslında herhangi bir görüntünün oluşabilmesi için bir enerji türünün madde ile etkileşip oluşan bilgilerin bir yerlerde depolanması gerekir.

Fotoğraf yapmanın ilk adımı olan ışık, fotoğraftaki görselliğin nedenidir. Nasıl resim boya ile çiziliyorsa fotoğraf da ışıkla çizilir. Bir çekimde fotoğraf makinesinin ayarları ışığa göre yapılır. Çünkü fotoğrafın kaynağı ışıktır (Photo Yunanca ışık anlamına gelir). Bir ölçüde fotoğrafın başarısı ışığa bağlıdır; yani ışıklandırmayı doğru yapmak gerekir. Işığın en önemli işlevi fotoğrafın çekilmesini sağlamaktır. Işık fotoğrafın temel taşıdır. Bu nedenle ışığı iyi bilmek ve buna göre de iyi değerlendirmek gerekir.

Yani fotoğraf ışıkla başlar, ışıkla biter.

Önemli olan uygun ışığı seçebilmektir. Tıpkı uygun bir kompozisyonu seçmek gibi…

Ayrıca geliş açılarına ya da doğal nedenlere ( kar, yağmur, deniz kenarı, yüksek yerler ) göre ışığın durumu da değişir. Işık, salt fotoğrafın oluşumunda rol oynamaz aynı zamanda sanatsal bağlamda da belirleyici olur. Kullanılan ışık tarzı fotoğrafın estetik değerinde etkili olur.

Fotoğraf çekimine başlamadan önce; çekim yapılacak ortamın ışığı, çekim zamanı, mekânın özellikleri, ışık kaynakları ve konuyu aydınlatan ışığın özellikleri önceden bilinmelidir. Bu ışığa uygun araç gereçler ve ekipmanlar seçilmelidir. Güzel ve amacına uygun fotoğraf çekmenin temel kuralı fotoğrafı çekilecek konun ışığının doğru tanımlanması ve fotoğraf çekiminin ışık koşullarına göre yapılmasıdır.

• Fotoğraf çekimi yapılacak ortamın ışığı önceden araştırılmalıdır.
• Fotoğraf çekilecek zaman doğru planlanmalıdır. Fotoğraf çekimi, gece mi, gündüz mü; yoksa daha farklı bir zamanda mı yapılacak?
• Fotoğraf çekilecek mekânın özellikleri incelenmelidir. Mekân kapalı mı; yoksa açık bir alan mı?
• Fotoğraf çekilecek ortamın ışık kaynağı doğal ışık mı; yoksa yapay ışık mı olduğu belirlenmelidir.
• Fotoğrafı çekilecek konunun üzerine düşen ışığın özelliklerini tanımlanmalıdır. Konunun ışığının fotoğraf çekimi için yeterli olup olmadığı belirlenmelidir. Işık yeterli değil ise ışığın en uygun olduğu koşullar için planlama yapılmalıdır.
• Işık istenen özelliklere uygun ise fotoğraf çekimi için gerekli olacak araç gereçler belirlenir ve ışığa en uygun film seçilir.
• Fotoğraf çekimi için ışık açısından en uygun yer ve açı tespit edilmelidir.

Doğru fotoğraf çekimi yapabilmek için öncelikle ışık kaynaklarını, ışığın özelliklerini ve farklı ışıkların fotoğraf üzerindeki etkilerini kavramak ve ortamdaki ışığı doğru olarak tanımlamak gerekir.

FOTOĞRAFTA UYUM (AHENK)

Fotograf çerçevesindeki unsurların, büyüklüğü, biçimi, hareketi (doğrultu ve yön), ton değerleri ve renklerin gösterdiği benzerliktir ve bu anlatıma güç katar.

İki ya da daha çok öğenin birbirini hareket, biçim, renk ve ton değerleri bakımından desteklenmesi anlatıma güç katar.

Uyumla ritim arasında ne fark var diye bakarsak; ritimde birinci koşul öğelerin eşdeğer olmasıdır. Öğelerin birbirlerinin aynısı (büyüklük, renk, biçim vb yönlerden) olması gerekmektedir. Uyumda ise öğelerin benzerliği yeterlidir. Ritimde öğeler arası mesafe eşit ya da belli bir düzende olmalıdır. Uyumda ise öğelerin boyutu ve aralığı konusunda ritimdeki gibi eşitlik aranmaz. Sadece öğelerin uygunluğa, birbirine yakışan veya çağrıştıran öğelerin beraberliğine bakılır.

Ritim fotoğrafı

Uyum fotoğrafı

Uyumda benzer öğelerin yan yana kullanılması anlatımı güçlendirirken ritimde, benzer öğelerin belirli aralıklarla tekrarlanması anlatımı güçlendirmektedir.

Örneğin Kapadokya’nın tipik kıvrımlı arazisinde bir fotograf çeksek; belki hiçbir kıvrım diğerinin aynısı olmayacak ama benzer ve uyumlu olacaklardır. Kısacası yan yana bulunan birden çok öğenin tekil hallerine göre daha güçlü etki yapması halidir.

Bazen ritim ve uyum birlikte kullanılabilir. Hareket eden öğelerin aynı tarafa yönelmesi ya da duran nesnelerin aynı tarafa yönelişi, bir grup insanın aynı yöne bakmaları gibi, biçimsel bir ritim ile birlikte hareketteki uyumu sağlar.

Biçimsel uyum: Küçüklü büyüklü benzer biçimlerin arasında biçim uyumu söz konusudur. Yuvarlak biçimlerin yuvarlak biçimlerle gösterdiği uyumdur. Aynı şey köşeli ya da sivri biçimler arasında da söz konusudur. Mimari fotograflarda sıklıkla karşılaşılan bir uyumdur. Camilerdeki ana kubbenin etrafındaki küçük kubbeler buna en güzel örneklerden biridir. Aynı tür ağaçlardan oluşan bir koruda ya da bir ipe asılı çamaşırlar arasında da benzer bir uyum vardır.

Hareket uyumu: Fotograf içindeki hareketli öğelerin aynı hareketi ya da aynı yöne doğru hareketleri yapmasının sağlayacağı uyumdur. Dans gösterilerinde çekilecek fotograflarda bu uyumu görmek çok kolaydır.

Renk uyumu: Renklerin dizili olduğu spektrumdaki komşu renkler için kullanılır. Örneğin kırmızı ile turuncu, sarı ile yeşil arasındaki uyumdan söz edilir. Bilimsel terminolojide bunun adı “bağlantılı renkler”dir.

Renk uyumu olarak da renk çarkındaki komşu renkler arasındaki uyum anlatımı zenginleştirir.

Kompozisyon Öğeleri # 2 yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

• Sinematik çekim, bir filmden alınabilecek bir çerçeve gibi görünür.
• Ruh hali, ışıklandırma, atmosfer, karakterler bu özel fotoğrafçılık türü için gerçekten önemlidir.
• Klasik sokak fotoğrafçılığından farklıdır, bu nedenle yaratıcılığınızı genişletmenize ve başka bir şekilde çekim yapmanıza olanak sağlar.
• Bazı konular diğerlerinden daha çok “sinema” öğesini barındırır. Sinematik fotoğraf çekebilmek için izlediğiniz filmlerden esinlenerek konuları arayın.

1) Prime lens kullanmak

Filmlerde nadiren zoom lens kullanır. Prime (sabit) lensler değişken odak uzunluklarına sahip lenslerden çok daha keskindir.

Ayrıca nesneyi arka plandan ayırmaya yardımcı olan inanılmaz bokeh sağlarlar.

En popüler sabit lensler 35 mm ve 50 mm’dir. Bir sahneyi yakından çekmek gerekiyorsa, 35 mm geniş açılı bir lens olarak kabul edilmesine rağmen, görüntüleri diğer lensler kadar bozmaz.

Otantik bir film görünümü için 85mm gibi bir portre lensi de odak uzaklığı güvenli bir mesafeden çekim yapmaya olanak verir.

2) Konuya odaklanmak

Film sahneleri, izleyicinin konuya odaklanmasına yardımcı olmak için genellikle arka planı bulanıklaştırır.

Yeni filmler genellikle çok dar bir alan derinliğine sahiptir. Arka planınızı modern bir film gibi bulanıklaştırmak için, kameranızı Aperture Mode ‘a getirin ve mümkün olan en düşük diyafram açıklığını seçin (f/1.8 veya f/2.8).

Bu arada, çoğu eski film, çevreyi daha az dikkat dağıtıcı hale getirmek için yeterli bokeh’e sahip olma eğilimindedir. Daha eski filmlerin görünümünü elde etmek istiyorsanız, f/3.5 veya hatta f/5.6 gibi daha küçük bir diyafram açıklığı kullanın. Ancak daha da yükseğe çıkmaya çalışırsanız (f/8 gibi), bokehi tamamen kaybedebilirsiniz. f/1,2 ile f/5,6 arasındaki değerlere bağlı kalmaya çalışın.

3) Açılar

Filmlerde kullanılan çoğu çekim göz hizasındadır çünkü gerçek hayatta birbirimizi görmemizin normal yolu budur. Konuyla daha cana yakın, samimi bir düzeyde bağlantı kurmamıza yardımcı olur.

Bununla birlikte, kamera bir öznenin altına konumlandırılırsa, düşük açılı bir çekim kullanıyor demektir. Bu, nesneyi normalde olduğundan daha büyük ve daha güçlü gösterme etkisine sahiptir. Tam tersinde ise kamera bir nesnenin üzerine yerleştirip aşağıya baktıldığında, yüksek açı kullanıyor demektir. Bu, bir karakteri normalden daha küçük gösterme etkisine sahiptir; bir karakterin zayıflığını veya güçsüzlüğünü vurgular.

Bir diğer önemli sinema açısı, bir sahneyi çapraz olarak çerçevelemek için kullanılan Hollanda eğimidir. Alışılmadık bir açı olduğu için insanlar hemen ona çekilir. Eğik açı, dengesizlik ve huzursuzluk hissi yaratır.

4) Işık

Fotoğraflarınızı sinematik yapmanın en kolay yolu, sinematik ışıklandırma aramaktır. Normal fotoğraflardaki aydınlatma genellikle doğal ortamdan gelirken, filmlerdeki ışık kaynakları genellikle belirli efektler elde etmek için kasıtlı olarak yerleştirilir. Bu nedenle, sinematik fotoğraf için ışığı titizlikle planlamanız çok önemlidir.

Görüntülerinizin havasını şekillendirmek için kullanabileceğiniz iki ana aydınlatma türü, yumuşak aydınlatma ve sert aydınlatmadır. Yumuşak ışık, sahnelerin rüya gibi ve cennet gibi görünmesini sağlamak için, daha dramatik bir ton oluşturmak için ise sert ışıklandırma uygularlar.

Bazen bir fotoğraf, herhangi bir hikayesi olmamasına rağmen sinematik görünür ve derinlik ve hatta en boy oranı gibi diğer unsurlara sahip olmayabilir. Bu zamanlarda, bunun nedeni genellikle fotoğrafın çok sinematik ışıklandırmaya ve / veya öğelere sahip olmasıdır.

5) Duygu ve hikayeler

Sinematik bir çekim oluşturmanın temel yönlerinden biri sahneyi ve havayı ayarlamaktır.

Daha duygusal fotoğraflar elde etmek için, insanları her zaman arkadan çekmemeye, daha çok yüzlerini göstermeye çalışın. Ancak duyguların her zaman gerçek olması gerekmez, belirli bir ruh hali ile fotoğraflar çekerek de duygu yaratabilirsiniz.

Geçitler, yollar, eski binalar ve neon tabelalar arka planınızı oluşturmak için önemli parçalar olabilir. Gizem duygusu eklemek istiyorsanız, karanlık, sisli bir manzara gibi bir ortamda çekim yapmayı düşünebilirsiniz. Bir insan öznenin dahil edilmesi, kişilerin çekimdeki durumlarıyla ilişki kurmasını da sağlar.

Hikayenin karmaşık olması gerekmiyor. Kitlenize fotoğrafınızda neler olup bittiğini bilmelerini sağlamak için yeterli ipucu verin.

6) Renk

Renk derecelendirme, tonları değiştirmek için kullanılır. Sadece görünümünü oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda genel ruh halini de yükseltir.

Fotoğrafınızın daha sıcak görünmesini ve hissetmesini istiyorsanız, sıcaklığı sarı tarafa, daha soğuk bir tepki uyandırmasını istiyorsanız mavi tarafa yaklaştırılması gerekir.

Renk derecelendirme sanatsal bir seçimdir. Uyulması gereken kesin kurallar olmamakla birlikte aşırıya kaçmamaya çalışın. Gökyüzünün her zaman mavi olması gerektiğini ve cilt tonlarının açıkça soluk veya turuncu görünmemesi gerektiğini unutmayın.

ÖNERİLEN FOTOĞRAFÇILAR

• Elsa Bleda – @elsableda
• Ian Howorth – @ihoworth
• Louis Dazy – @louisdazy
• Timurtaş Onan – @timurtasonan
• Andrew Tarnawczyk – @andrew.tarnawczyk
• Liam Wong – @liamwong
• Johannes Plenio – @jplenio
• Oli Sansom – @olisansom
• Ansel Adams – @anseladams
• Gregory Crewdson – @gregorycrewdson
• Ryan Muirhead – @ryanmuirhead
• Niklas Porter – @niklasporter
• Wayne Levin – @waynelevinimages
• Toby Harvard – @toby.harvard

ÖNERİLEN FİLMLER

Sinematik yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Işık fotoğrafın temelidir, ışık olmadan fotoğraf olmaz. Biz fotoğrafçılar, doğru ve etkili fotoğraflar üretebilmek için her zaman uygun ışık şartlarının peşinde koşar ve ışığı fotoğraflarımızda değişik yöntemlerle kullanırız. Kimi zaman ters ışıktan faydalanıp silüetler, kimi zaman objemizi ışıklı alanlara düşürerek lekeler oluşturur, kimi zaman da ışığın yönüne göre oluşan gölgeleri kuvvetli bir fotografik unsur olarak kullanırız. Böyle zamanlarda, çekim alanımızdaki mimari veya doğal unsurların gölgeleri de fotoğraflarımıza ayrı bir zenginlik katar. Hatta bazen gölgeler objenin kendisinden daha ilgi çekici bile görünebilir.

SANATSAL VE DRAMATİK ETKİ

Bazen kafamızdaki fotoğrafı yakalamamıza engel olduğu için kızdığımız gölgeleri doğru kullandığımızda fotoğraflarımızı çok daha çekici ve güçlü hale getirebiliriz. Çünkü gölgeler, bazen konuyu sadeleştirirek, bazen istemediğimiz detayları saklayarak, bazen de ana objemizi vurgulayarak fotoğrafımızı çok daha etkileyici yapabilir. Önemli olan gölgeyi nerede, ne ölçüde ve nasıl kullanmamız gerektiğini bilmektir.

Fotoğrafta gölge kullanımının sanatsal ve dramatik kareler yaratmak açısından son derece önemli olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü gölgelerin, özellikle mimari fotoğraflarda ve portrelerde yarattığı dramatik etki tek kelimeyle eşsizdir.

RESİM SANATINDA GÖLGE
Gölgenin görsel sanatlarda kabul görmesi batı resminde perspektifin kullanılmasıyla başlar. Perspektifin gözardı edilmesi nedeniyle doğu resminde uzun süre gölge yoktur.

Barok dönemin en bilinen iki ışık–gölge ressamı Rembrandt ve Caravaggio modellerin konturlarını, ayrıntılarını gölgeyle yumuşatarak saklamayı tercih ederler. Hatta ışığı da gölgeleriyle harmanlarlar. Bu dönem resimlerinin ortak özelliği, çoğunlukla sol üstten ya da ön taraftan aydınlatmanın tercih edilmesidir. Bu tarz, portre fotoğraflarında çok sık tercih edilen bir tarzdır.

Modern dönemde gölge konusunda dikkat çeken ressamların başında Chirico gelir. Boş meydanlar ve mimari eserleri sert gölgelerle resmeder. Picasso’ nun da kullandığı gölgelerle dikkat çeken çalışmaları vardır.

MİMARİ ÖĞELERLE GÖLGELER
Fotoğraf çektiğimiz bölgelerdeki pek çok mimari öğe fotoğraflarımıza ayrı bir boyut katacaktır. Güneş ışığının tepeden geldiği öğle saatlerinden kaçınarak gölge peşine düştüğümüz saatlerde, gözlerimiz daima yerlerde, duvarlarda, tavanlarda veya modelimizin yüzü veya çevresindeki gölgelerin peşinde olmalıdır. Binalar, kuleler, elektrik direkleri, sütunlar, geçitler, merdivenler, parmaklıklar, süslemeler, heykeller, pencereler… hepsinin gölgeleri doğru pozlama değerleriyle fotoğraflarımızın değerini arttıracaktır.

DOĞADA GÖLGELER
Doğada yakalayacağımız gölgeler de en az mimari öğeler kadar etkili görünebilir.

Ormanlık alanlarda toplu ağaç gölgeleri, ağaç, hayvan veya bitkilerin yere veya duvarlara yansıyan gölgeleri, bu gölgelerin insanla birlikte kullanımı yine estetik yönü güçlü fotoğraflar ortaya çıkaracaktır.

PORTREDE GÖLGELER
Fotoğrafçı Jose Mercado, portre fotoğrafçılığında gölgeler için şöyle diyor: “Işığı gerçekten seviyorum ama dürüst olmak gerekirse gölgeleri daha çok tercih ediyorum, izleyicinin dikkatini fotoğraflanan kişiye odaklamak için nötr ortamlar kullanmayı seviyorum.” Onun için ışık kontrolü sadece fotoğraflayacağı kişinin nasıl aydınlatılacağından ibaret değil, gölgelerde neleri gizlemeyi tercih ettiğini de kapsıyor.

• Gün ortasında güneş tam tepededir ve tepe ışığı gözlerin altında, çenenin altında derin koyu gölgeler oluşturur. Yüze düşen sert gölgeleri yumuşatmak için, makinenizin flaşını kullanabilirsiniz. Cephe ışığında yüzde daha az gölge olacağından en kolay ışık türüdür fakat bu da gölgelerin azlığından iki boyutlu ve sıkıcı bir görünüme neden olur.

• Yanal ışıklandırma ise modelinizi belirginleştirir, çevre çizgileri ortaya çıkarır. Portre çekerken 45 derecelik yanal ışık fotoğrafı en güzel gösteren ışıklandırmalardan biridir. Modelinizin konumunu güneş veya ışık yalnızca bir taraftan gelecek şekilde ayarlayın. Yüzün bir kısmını iyi aydınlatıp, diğer kısmı gölgede bırakarak çekici bir etki yaratırsınız.

GÖLGE FOTOĞRAFI HER YERDE ÇALIŞILABİLİR
Gölgenin oluştuğu her yerde gölge fotoğrafı çalışabilirsiniz. Evde çalışırken çizgi-kare-benek vb. efektler verebilecek çeşitli eşyalardan, tüllerden, jaluzilerden faydalanabilir veya çalışmalarınızda kullanmak üzere kendiniz farklı materyallerden yardımcı aksesuarlar yapabilirsiniz.

FARKLI OBJELERLE DENEMELER YAPABİLİRSİNİZ

YUKARIDAN BAKMAK HARİKALAR YARATIR

NASIL ÇEKMELİ ? – NELERE DİKKAT EMELİ ?
Işık ve Gölge konusunda fotoğraf çekmeye çalışırken dikkat edilmesi gereken nokta, ışıklı ve karanlık alanlar arasında yüksek kontrast olmasıdır. Belirgin olmayan bir gölge, istediğimiz güçlü etkiyi yaratamayacaktır.

Gölge fotoğrafı çalışıyorsak, odak noktamızın gölgeler olduğu unutulmamalıdır. Gölgeleri kadrajımıza alırken en uygun yerleşimin nasıl olması gerektiğini iyi planlamalı ve kompozisyon kriterlerimizi de gözardı etmemeliyiz.

BAŞARILI GÖLGE FOTOĞRAFLARI İÇİN

• Gölge fotoğrafı çekimleri hakkında bilgi sahibi olun. Yapılan çekimleri inceleyin, internetten araştırma yapın, eğitmenlerinize danışın.

• Sabahın erken saatleri veya gün batımı, uzun ve yumuşak gölgeler oluşturmanıza olanak verecektir. Güneş ne kadar yüksekteyse, gölgeleriniz o kadar kısa, güçlü ışık sebebiyle de sert ve yoğun olacaktır. Öznenizi her zaman güneşe karşı çekin. Yüksek perde hızı, düşük ISO ve orta diyafram açıklığı kullanın.

• Güneş ışığını kontrol edemezsiniz ama kullanacağınız suni ışık kaynakları sizin kontrolünüz altındadır. Yoğunluğunu, rengini, yönünü ve dolayısıyla gölgenizin kalitesini siz belirlersiniz.

• Natürmort çekimlerde projektör ve fener kullanarak ışığı alçaktan tutup güçlü gölgeler elde edebilirsiniz. Işığı farklı açılardan kullanarak gölgelerinizi çeşitlendirebilirsiniz.

• Gölgelerle yaratıcı portreler çekebilirsiniz. Yumuşak bir ışık kaynağı kullanın. Işık kaynağınızı özneye yakın bir konuma yerleştirirseniz daha geniş ve yumuşak gölgeler elde edersiniz.

• Gölge fotoğraflarınızda mimari yapıları kullanmak için ışığın kuvvetli ve gölgenin koyu olduğu, havanın açık ve güneşli olduğu bir gün seçin.

AREL KALENDER’ DEN GÖLGELER

BİRAZ DA EĞLENELİM – YARATICI ZİHİNLER

Belçikalı sanatçı ve film yapımcısı Vincent Bal, kendine özgü bir yöntemle gölgelere hayat veriyor. Sanatçı, günlük hayatta kullandığımız objelerin gölgelerini, çizimleriyle harmanlayarak oldukça ilgi çekici işlere imza atıyor.

Instagram: @vincent_bal

KAYNAKÇA

https://fotolifeakademi.com/fotograf-cekim-teknikleri/golgelerle-yaratici-fotograflar

Fotoğraf ve Gölge

Işığın Ustalıkla Kullanıldığı Yaratıcı Gölge Fotoğrafları

Fotoğraf Çekiminde Işıklandırma

https://www.lamimfoto.com/blog/isik-ve-golgeler-jose-mercado-nun-portre-fotografciligi.html

Shadows in Photography – How Seeing the Shadows Helps You Understand the Light

https://contrastly.com/working-with-shadows-in-your-photography/

https://www.boredpanda.com/filmmaker-turns-into-shadow-doodler/?utm_source=google&utm_medium=organic&utm_campaign=organic

PORTRE FOTOGRAFINDA IŞIK – II

Fotoğrafta Gölge yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

İstersen amuda kalkarak bak, ufuk hattı düzdür.

Caminin minareleri, fiziki bir sorun yoksa, zemine 90 derecedir.

Pazar günü Boğaz hattında çalışıyoruz. Öğrencilerim bilirler de ben çok geveze olduğumdan,
“Ufuk hattına dikkat! Düzlüğü zeminden, kaldırımdan değil, ufuk hattından alacağız.” dedim yine.
Kötü kötü baktılar. Biliyoruz der gibi. Ufuk hattı kayık olan fotoğraf çöp biliyorsunuz.
Fotoğraf bilim dışı olmayacak. Fizik kanunları var.
Ufuk hattı olmayan durumlarda da düzlük alma işini hakkıyla yapacağız.

Örneklerle bakalım…

Arkadaşlar…
Çok basit:
DENİZ varsa oradan alınacak ufuk hattı düzlüğü.
O durumlar dışında BİLİM…
YERÇEKİMİ…
YI KIL MA YA CAK…

Düzlük Meselesi yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Bir iki genel şey yazayım sonra örnek fotoğraflardan devam edelim.

Neredeyse fotoğrafların tamamı kademelerden oluşur. Çünkü evrende “şeyler” bir atmosfer içinde vardır. İki boyutlu resim ve fotoğraf gibi yüzey görsellerinde fiziki anlamda kademe elbette ki olmaz. Çünkü resim ve fotoğrafta tüm şeyler, tüm lekeler, tüm öğeler aynı düzlem üzerindedir. Biz perspektif ve ışığı kullanarak atmosfer algısını yani gerçekte olmayan 3.boyut, hacim, derinlik hissini yaratırız.

Fon kullanımının en temel işlevi budur. Yani 3.boyut algısının yaratılması. Neden önemli bu izlenimin yaratılması? Evrende 3 boyut var. Evreni zaman dahil dört boyutuyla algılayan izleyiciye 3.boyut tatmini yaşatma “zorunluluğumuz” var. 4.Boyut bugün konumuz değil, kaldı ki o konu çok da fotoğrafik bir konu değil.

Fotoğraf, gerçeklik üzerinden çalıştığına göre yaşamda vazgeçilmez olan bu hacim duygusunun fotoğraflarımızda olabildiğince üst düzeyde bulunması gerekir. Bunu da büyük oranda kademe meselesiyle hallederiz. Ya da plan. Yakın, orta, uzak plan gibi. Belki de yalnız iki plan. Ön plan arka plan. Belki çok daha fazla plan. Ardı ardına katmanlar gibi. Bu bir mükellefiyet yani. Temel zorunluluk. Planları da ışık ve gölgeyi kullanarak, öndelik arkadalıkla etkinleştiririz, güçlendiririz.

Fon bu iş için gereklidir. Anlatımı gerçekliğe yaklaştırmak için yani. Planları iyi düşünülmüş, bu anlamda yani atmosfer tatmini veren, derinliği algılanabilir fotoğraf iyi fotoğraftır.

Buraya kadar ki kısım zorunluluk, olmazsa olmaz yani. Portekizli birine bir şey anlatabilmek için çok iyi Portekizce bilmek gibi yani.

İkinci aşaması işin artistik yönü. Planlar ve planların önemli parçası olan fon, fotoğrafımızı aynı zamanda artistik kılar.

Yani planlar, dolayısıyla fonun iki işlevi vardır. Biri derinlik algısı yaratarak gerçekliğe ulaşmak ikincisi fon kullanımı sayesinde daha artistik bir sonuç ortaya koymak. Öyle bir yemek yapacağız ki hem malzemeyi iyi kullanarak sağlıklı ve besleyici bir yemek olacak o, yanı sıra yemek isteği duyacağımız kadar iyi görünecek. Yani Portekizli’nin anlattığımızı anlaması için birincisi çok iyi bir Portekizce düzeyimiz olacak, ikincisi bu anlatımı onların ilgisini dikkati çekecek, onları rahatsız etmeden, hatta tatmin ederek, daha anlaşılır olmak için kullanacağımız artistik yöntemlerle örneğin espriler ya da göz temasları kurarak, vücut dilimizi kullanarak güçlendirilmiş biçimde yapmak.

Fiziki koşullara ve fotoğrafçının tercihlerine bağlı olarak fonun fotoğrafa katkı ya da etkisi farklı ama çok önemlidir, yaşamsaldır. Biz koşullara teslim olmayız, fonun etkisine rıza göstermeyiz. Fonu olabildiğince amacımıza ulaşmak için kullanırız.

Türlerine bakalım.

Bir portre fotoğrafında örneğin yalnızca modelimizi, onun duygusunu görselliğini göstermek isteriz, hiçbir şey ondan rol çalmasın deriz, örneğin Galata Köprüsü üzerinde diyaframı açar fonu uçururuz. İzleyici modelle baş başa kalır. Ancak dilimiz artistik olduğundan model ve fonun renk, tonalite, kontrast, uyum, oranlar, denge gibi başlıklarda ilişkilerini de gözetiriz. Belki de daha artistik bir dilimiz olsun diye rol çalmayacak bokehleri kullanabiliriz. Bu doğru ve artistik bir fon kullanımıdır. Ya da modelimizin Galata Köprüsü üzerinde olduğunu anlatmaktır niyetimiz, bu durumda da fonu farklı düşünürüz. İşin içine (fonu da kullanarak) Galata Kulesini, Oltacıları falan katarız. Fon mu yoksa model mi daha etkili olacak tercihi bize kalmıştır. Düzenleme amacımıza göre yapılır, alan derinliği bile bu amacımız doğrultusun da kullanılır.

Pratik düşünme biçimi şudur:

Her zaman, her fotoğraf çekmeyi düşündüğünüzde aslında bir cümle kurmak üzere olduğunuzu düşünün. Galata Köprüsü üzerinde örneğin bir kadının fotoğrafını çekerken aslında bir cümle kurmak istediğinizi yani. İki temel cümle kurabilirsiniz. Bir; “Rüzgarda dalgalı sapsarı saçları uçuşan yeşil gözlü, harika iki gamzeli, orta yaşlarda melankolik güzel kadın çok dalgındı” İki: “Uzun dalgalı, sapsarı saçları uçuşan, iki güzel gamzeli, yeşil gözlü orta yaşlı melankolik kadın Galata Köprüsü üzerinde dalmış gitmişti”

İlk cümlede oldukça etkisiz bir fon kullanıyoruz ki fotoğrafta kadından başka bir şey olmasın. İkinci cümlede ise kadınla ilgili oldukça tasvir yapmaya çalışıyoruz ama kadının önüne geçmemek koşuluyla Galata bilgisi de veriyoruz.

Tersi de olabilirdi. Temel olarak Galata’yı anlatmaktır derdimiz. Fon neredeyse esas oğlan olur. Galata Köprüsü, Kulesi , binalar vs. ön planda ise koşuşturan insanlar, Oltacılar falan. Yani çok baskın bir fon, kuvvetli arka plan.

Özeti şu;

Fotoğrafımızda planlar olacak ve biz arka planı yeni fonu amacımız doğrultusunda kullanacağız. Ama mutlaka artistik bir dille.

Çok uzun yazıyorum, sıkmaktan korkuyorum.

Fon kullanma kralı Ara Güler’dir. Neredeyse fotoğraflarının tamamında çok güçlü etkili fon kullanır. İstanbul’u anlatan fotoğrafları özellikle. Vapurdan yük indirenlerdir anlattığı ama arkada, fonda, arka planda öyle bir İstanbul anlatımı vardır ki mest oluruz. Bakmalara doyamayız. Bir hamallar bir İstanbul. Git gel, dön baba dönelim. Bir hamallar, bir İstanbul, bir hamallar, bir İstanbul.

Ara Güler bu anlamda denge adamıdır ve bu çok yapılabilen bir şey de değildir. Yani planları birbirine kırdırmamak. Onda asla hamallar fonu, fon da hamalları kırmaz.

Bu şart mı? değil elbette. Fotoğrafçının dili bu. Biri Ara Güler gibi kırdırmaz, diğeri ön plan öncelikli çalışır, beriki kuvvetli fon sever.

Hangisini tercih ettiğimiz meselesi bizim tarzımızı oluşturuyor çünkü. Bence ne anlatıldığına bağlı olarak değişir bu tercih. Ya da ben kendi adıma öyle yapıyorum diyeyim. Umarım yeterlidir.

Şimdi bu meseleleri örnek fotoğraflarla konuşalım, yerli yerine oturtalım fon meselesini. Bir şeyi biraz daha netleştirelim, atlayıp atlamadığımdan emin değilim:

Etkili fon doğrudur, etkisiz fon yanlıştır falan biçiminde düşünmeyelim. Kimi anlatımlarınızda fon çok etkili olmak zorundadır, etkili kılar fotoğrafı, doğru iş yapmış olursunuz. Kimi zaman ön plan çok önemlidir, onu vurgulamak istersiniz ve fonu etkisiz kılarsınız. Fon etkisiz kılınmıştır ama bu başarıdır çünkü anlatmak istediğiniz ön planı daha etkili anlatmışsınızdır. Kimi zaman ön plandır derdiniz ama fon çok bağırır, etkilidir belki de hatalı, meramınızı anlatamazsınız. Hem ön plan hem arka plan çok önemlidir bir konu karşında, ikisini de etkili anlatabilirsiniz, şahane olur. Kimi zaman fon alır götürür fotoğrafı kimi zaman ön plan. Hiç fark etmez. Götürsün yeter. Ölçüt şu: “Bu cümleyi kurmak için ön plan fon ilişkisi nasıl olmalı” Kısacası etkili fon, etkisiz fon, eşit etkide ön ve arka plan doğrudur yanlıştır denemez. Fonun etkili olup olmadığını belirleyen temel nitelik kendi özelliklerinden önce ve bağımsız, tamamen işlevini yerine getirip getirmediğidir.

Bakalım fotoğraflara…

Fon Meselesi yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

FOTOĞRAF OKUMA; fotoğrafın ne anlattığı, özdeki hikâyesi ve sergilenen biçim dünyasının, kompozisyon yapılanmasının çözümlenmesidir. Görüntü içerisindeki unsurların (içerik, biçim, teknik ) betimlenmesi ve bu betimlenen unsurların ışığı altında “anlamın ortaya konulması ” , görüntüden “anlam üretilmesi ” işlemidir. Fotoğraf okuma; bir nevi fotoğrafın eleştirisini yapmaktır. ELEŞTİRİ; betimlemeden yargıya kadar olumlu/olumsuz geniş bir okumayı içerir. Fotoğraf eleştirisi; o fotoğrafı sorgulayarak daha farklı bakmayı, algı, imge ve yaratıcılığı kullanarak fotoğraf üzerinde aydınlatıcı bilgiye sahip olmayı sağlamaktır.

Fotoğraf okuma üzerine birçok yaklaşım ve metod vardır. En anlaşılır olanları kompozisyonun yapısal ve fotoğrafik ( estetik, görsel) öğeleri üzerinden yapılanlarıdır. Çok sık kullanılan Feldman yönteminden yola çıkarak fotoğraf okuma yöntemini anlamaya çalışalım. Edmund Burke Feldman, Amerikalı bir editör ve sanat eleştirmenidir.

 Feldman yöntemi; 

• Betimleme
• Çözümleme
• Yorum
• Yargı

Feldman yöntemi bu dört aşamayı içeren bir yöntemdir. Fotoğrafın teknik, biçim, içerik açısından incelenmesidir.

Betimleme ve çözümlemede doğru bir algıya ulaşmaya çalışırız.

Yorum ve yargıda ise fotoğrafın teması ve başarısına ilişkin doğru bir sonuca ulaşırız.

Bu yöntemle bir fotoğrafı görme, biçimsel olarak irdeleyebilme ve değer biçebilme yeteneği kazandırılmaya çalışılmaktadır.

BETİMLEME

Fotoğrafta ne görüyorsun sorusunun cevabı aranır. Görünür şeylerin gerçeğe uygun olarak listelenmesi aşamasıdır. (İlk koşul fotoğrafa dikkatli bir şekilde bir süre bakmaktır )

Nesneler olarak fotoğrafta ne var, ne yok ona bakıyoruz. (Kesinlikle anlam aramıyoruz! )

Bu aşamaya KABA SAPTAMA da diyebiliriz. Kabadan detaya gitmenin ilk aşaması. Neler gördüğümüzü, nesneleri birbiriyle bağ oluşturmadan anlatmak aşamasıdır. Yanlışlardan biri direkt yoruma gitmektir.

Bu aşamanın amacı, acele etmekten uzaklaşarak yavaşlamaktır. Bu yavaşlık bilgi objelerinin, ayrıntılarının tamamını görmemizi sağlar. Aceleleci yargılarda bulunmamamıza yardım eder. Nesnel olunmasına dikkat edilmelidir.

ÇÖZÜMLEME

Fotoğrafın biçimsel düzenlenmesinin okunması aşamasıdır. Yani fotoğrafın teknik diline bakma aşaması. Bu dili oluşturan kompozisyon öğelerine bakıyor, yerleştirme yöntemlerini belirliyoruz. Gene duygulardan bağımsız davranıyoruz. Biçimsel, teknik analizimizi yapıyoruz.

Bu aşamada betimleme bölümünde vermiş olduğumuz cevapların her biri birbiriyle nasıl bir ilişki sergiliyor ondan bahsediyoruz. Karmaşık bir bölümdür. Çünkü betimleme bölümüyle benzerlik taşır ve iç içe geçebilir. Bu karmaşayı engellemek için kompozisyon prensiplerine odaklanmak gerekir.

Kompozisyon kriterlerine kısaca değinelim

DÜZENLEME ÖĞELERİ (Yapısal)

• Alan derinliği
• Hareket
• Doku
• Doğrultular-yönler
• Perspektif
• Hacim
• Renk
• Leke
• Uyum
• Alan
• Kütle
• Ritm
• Şema
• Katman
• Simetri
• Zıtlık

DÜZENLEME İLKELERİ (Görsel)

• İlgi merkezi
• Bakış açısı
• Oran
• Yerçekimi
• Bütünlük-birlik
• Ana öğe-
• Yardımcı öğeler
• Belirginlik
• Denge
• Vurgu
• Ufuk çizgisi
• Işık
• Arka plan
• Kompozisyon vurgusu

YERLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

• Altın oran
• Üçgen yerleştirme
• Diagonal yerleştirme
• Dairesel yerleştirme
• Çizgisel yerleştirme
• Merkezci yerleştirme
• Derinlikli yerleştirme

Bu öğelerle ilgili soru oluşturarak fotoğrafın içine girmeye başlanır. Eser nasıl düzenlenmiş sorusuna cevap aranır

Kompozisyon bir fotoğrafın her şeyidir diyebiliriz. Kompozisyon hatalı ise tüm teknik şartlar karşılanmış olsa bile fotoğraf değerini kaybeder. Amaç anlatımdır. Kompozisyon bu anlatım için bir araçtır. Kompozisyon öğeleri de kompozisyonun anahtarıdır.

Usta işi bir fotoğrafta hem biçim hem de içerik güçlüdür. Fotoğrafın anlamı yansıttığı göstergelerin içinde saklıdır. Ancak bu göstergeler anlaşılabilir düzeyde olmalıdır.

Fotoğrafik görüntülerin anlamı, yorumlamaya açık sadelikte ve estetik yetkinlikte verilmelidir.

YORUM

En önemli aşamadır. Betimleme, çözümleme doğru yapılırsa yorumun başarısı artar. Bu aşama en ucu açık, yoruma açık bölümdür ve fotoğrafın izleyici ile olan iletişiminin ifade edildiği bölümdür.

-Bu fotoğraf ne anlatıyor? sorusu cevaplanmaya çalışılır.

-Fotoğrafçı ne söylemek istiyor?

Anlam verebilme aşamasıdır.

Fotoğrafın içerik anlamına bırakılmasıdır.

Önemli olan elde edilen bilgilerin, temelde ana duygunun ve anlatılmak istenenin açıklamasını kolaylaştırıcı bir işlev olmasıdır.

Yorumlar ; betimleme ve çözümlemede elde edilen gerçeklere ve ipuçlarına dayanmalıdır. Bunlar üstünden sonuçlara doğru gitmektir.

–Fotoğraf ne anlatmaya çalışıyor?

–Fotografçı bu fotoğrafı neden çekmiş, ne yapmaya çalışmış

–Fotoğrafa bakarken ne düşünüyorsun?

–Ne anlama geliyor?

–Ne gibi hisler uyandırıyor v.b sorularla yorum kısmı genişletilebilir.

Bu gibi sorularla bu aşama ucu açık, daha eğlenceli bir biçimde fotoğrafın yorumlandığı bölümdür. Kısaca fotoğrafın duygusuna varmaya çalışma aşaması diyebiliriz. Henüz bu aşamada, fotoğraf  hakkında yargıya varılması uygun değildir. Ancak olabildiğince kişisel yorum ve ifadeler kullanılabilir.

YARGI

Bu fotoğraf başarılı mı değil mi sorusunun cevabı bulunmaya çalışılır. Değer biçilme aşamasıdır. Önce artistik değerine karar verilir. Bu arada kişisel fikirler ön plandadır. Neyi sevip sevdiğinize karar verirsiniz. Birikimlerimiz ölçüsünde, fotoğrafik tekniği üzerinde düşünür, bizde bıraktığı etkiyi yargımıza taşırız.

Fotoğraf okuma süreci sonrası herkeste aynı sonucu beklemek yanlış olur. Bir fotoğrafa baktığımızda farklı yorum ve yargıların olabilmesi doğaldır. Ancak nihayetinde ortak bir paydada buluşulması gerekir.

Bunun için fotoğrafın dilinin öğrenilmesi ve okuma için analitik yöntemlerin izlenmesi gerekir

Betimleme (Kaba saptama) :

Ön planda su içerisinde yer alan bir model ve sazlıklar var. Arka planda kayık içerisinde yer alan iki model mevcut. Aynı zamanda su üstündeler.

Çözümleme (Teknik Okuma) :

Fotoğraf hayatın normal akışı içerisinde bir hareketi ortaya koyması ve fotoğrafçının konuya hiçbir müdahalesinin olmaması sebebiyle Pasif Düzenlemeyi işaret ediyor.

Konu, fotoğraf yüzeyinde oldukça belirgin bir şekilde ifade edildiği için Kapalı Kompozisyon

Dikey bir çerceve tercih edilmiş. Dikey çerçeve hareketi, hiyerarşiyi güçlendirmek açısından balıkçıların anıtsal emeği adına doğru bir tercih.

Yüksek bakış açısı tercih edilmiş. Bu tercih bütün grafik değerleri ortaya koymaktadır. Bu yüksek açı nedeniyle fotoğrafa dahil edilmeyen ufuk çizgisine ihtiyaç duyulmamış.

Fotoğraf çerçevesi seçilirken konuya olabildiğince odaklanıldığı ve mekan dışındaki diğer nesnelerin fotoğraftan ayıklandığı, SADELİK öğesinin fotoğrafta hakim olduğu görülmektedir.

Gün ışığı olanakları kullanılmış. Hafif sert fakat yatık ve yanal bir güneş ışığı geldiğini görmekteyiz. Işığın sertliği nedeniyle kontrast değerler ön plana çıkarılmış, detaylar hafif kaybedilmiş. Bu nedenle TERS  IŞIK grafiği değerinde KONTRASTLIK oluşturulmuş. Bu değer siyah- beyaz seçimiyle fotoğrafın dramatik etkisini güçlendirmiştir.

Su üzerindeki sazlıklar ve yansımaları etkili çizgisel bir RİTİM içerisinde yerleştirilmiş ve zengin bir DOKU yaratmış. Hafif dairesel eğimleri dikey kadrajın sertliğini yumuşatmıştır.

Ön plan ve arka plan arasındaki derinlik espası ve kayık içinde çalışan modellerin bakış yönüne doğru verilen boşluk oldukça etkili. Sazlıkların bittiği paralel çizgi ortalama 2/3 den geçmektedir. Sazlık olmayan ve açık olan yüzey çerçevenin 1/3 oranında kullanılarak doğru bir konuma çekilmiş.

Kayık ve içerisindeki insanların LEKE ağırlığı ön plandaki modelle DENGELENMİŞ. Sazlıkların orta değerdeki lekesiyle de yumuşatılmış.

Kayığın yerleştirildiği yer dikey kadraj için İLGİ MERKEZİ konumundadır ve aynı zamanda kompozisyona HAREKET kazandırmaktadır.

Modellerin nerdeyse tamamı BAKIŞ YÖNÜ olarak yaptıkları işe odaklanmış ve ağdan çıkacak balığı bekliyorlar.

Modeller arasında hareket zıtlığı ayakta/eğilmiş/suda ve oturmuş şeklinde olmaları, fotoğrafa insanlar üzerinden kontrast bir ritim kazandırmış. Modellerin noktasal değerlerini bir çizgi ile buluşturduğumuzda ortaya geometrisi güçlü, belirgin bir yapısal üçgen çıkarmaktadır.

Yorum :

Fotoğrafta, balıkçıların dramatik emeğini ve zorlu çalışma koşullarını, yaşamlarından bir kesitin etken bir öyküye dönüştüğünü, estetik ve kompozisyon öğeleri ile birlikte görüyoruz. Bunlar fotoğrafta anlatılmak istenen duyguyu da güçlendiriyor . Benim için oldukça etkili bir fotoğraf.

Yargı :

Beğendim ve sevdim.

Biçimsel dil kullanımı, kompozisyon yerleştirme ve vermek istediği duyguyu doğru net ve estetik bir şekilde vermesi açısından dengeli ve başarılı bir fotoğraf .

Fotoğrafa ilk baktığımız da merdiven üstünde bir model, elinde bir metal kesme makası ve demir kaplı bir duvar görüyoruz. Modelin kafasında baret var.

Pasif düzenleme ve kapalı kompozisyon tercih edilmiş.

Kompozisyonun önemli bir kesimi ustanın çalışma anı üzerine odaklansa da, yüz ifadesindeki gerilim ve zorlanma fotoğrafa portre değeri de kazandırmakta. Modelin fiziki olarak yaptığı hareketin dinamizmi fotoğrafa anıtsal bir yapı kazandırmış.

Gerilimi ve dinamizmi destekleyen konuya olan vurguyu güçlendiren yatay çerçeve seçimi oldukça doğru.

Bu çerçeve seçimi modelin dikey yapısıyla kontrastlık sağlaması açısından fotoğrafa hareket kazandırıyor.

Fotoğrafta yapısal bir derinlik espası olmadığı ve yüzeye çekilmiş bir espas değerlendirmesi üzerinden kompozisyon kurulduğu görülüyor. Ancak dramatik derinlik etkileyici. Koyu / açık dengesi ve koyu fondaki sadelik içerisinde model açık bir leke olarak vurgulanmış, tüm ilgi modelin üzerine çekilmiş. Bu ilgiyi desteklemek adına model ve yaptığı iş sol üst ilgi merkezine yerleştirilmiştir. İlgi merkezleri üzerinden değerlendirildiğinde modelin bastığı, destek aldığı merdiven basamağı sol alt ilgi merkezindeyken, kestiği demirin oluşturduğu gerilim de sağ üst ilgi merkezine yakındır. Bu anlamda fotoğrafta ciddi bir ilgi merkezi varyasyonu oluşturulmuş.

Koyu fon üzerindeki demirlerle oluşan yatay/ dikey çizgiler ile noktaların oluşturduğu ritm ve kontrast zenginlik fotoğrafa yapısal bir zenginlik katmış.

Modelin kullandığı makasla, kesilen demirin eğimi ve ayaklarındaki açıklıkla oluşan diyagonal  eğrilerin ritmi, üçgenler, şemalar fotoğrafın bütünüyle kontrast bir ilişki yaratarak konuya olan vurguyu destekliyor.

Renk dengesi oldukça etkili kullanılmış. Makas ve barette yer alan mavi renkle modelin üzerinde yer alan turuncu yeleğin oluşturduğu kontrast armoni yine model üzerindeki mesleki gerilimin etkisini arttırıyor.

Aşağıdan yukarıya doğru bir bakış açısı tercihi dramatik emek fotoğrafını anıtsal bir biçimde etkiliyor. Yorum sizin.

ÖZGÜL TÜZÜNER

Kaynaklar:

Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayını No: 2553 Temel Fotoğrafçılık (fotoğraflar ve yorumları)

Fotoğraf Okuma yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Az, çoktur.
Alman Mimar Ludwig Mies van der Rohe’nin düşüncesine göre; az ile çok
şey anlatmak, anlatabilmek çok önemli ve bu felsefeyi ilke edinerek yalnızca
fotoğraf için değil tüm yaşamımıza uygulayabilmek gereklidir. Konu ister
fotoğraf olsun isterse sanatın herhangi bir dalı olsun, göz yoğunluk,
karmaşa, gelişigüzellikten bir süre sonra sıkılır ve konuya odaklanmada
güçlük çeker. Sadeleştirmek hem gözün dinlenmesini sağlar hem de
dinginlik duygusuyla beynimizin ve yüreğimizin yeniden soluklanmasına
yardımcı olur. Kısacası, anlaşılır olabilmenin ilk koşulu konu ve öznenin ne
olduğunun belirgin olması, karmaşanın, dikkat dağıtan ayrıntılardan
olabildiğince kurtularak izleyene aktarılması, minimalize edilebilmesi,
biçimselliğin ön planda olduğu, elit bir estetik algı ile üretim kaygısı
taşınmasıdır.

Hegel’e göre minimalizm, sade ama basit olmayan, yalın ama yavan olmayan
bir güzellik anlayışı şeklinde tanımlanırken, Kant’a göre, yalnızca saf akıl ile
haz alınan bir güzellik anlayışını ifade etmektedir. Felsefi olarak
incelendiğinde, minimalizm sözcüğü kullanılmamış olsa da, bu kavramın
birçok düşünce sisteminin temelini oluşturduğunu ve bu alanda eserler
üretildiğini görebiliriz: Doğunun Zen ve Budizm düşünce sistemleri, Anadolu
topraklarımızda filizlenmiş Mevlevi felsefesindeki arınmışlık, Selçuklu
eserlerindeki sadelik gibi.
Çerçevede (Kadraj) olabildiğince az öge ile konuyu anlatmak önemli olduğu
kadar konunun dışında anlatımı destekleyen ve çevreyi yansıtan diğer
unsurlardan yalnızca gerekli olanlar alınmalı, gereksiz olanlar çerçeve
dışında kalmalıdır.

Peki bunu nasıl yaparız?
Ayıklama yollarını kullanarak: Konum, odak uzunluğu, fiziksel hareket, alan
derinliği ve çerçeveleme.
Anlatmak istediğimizi vurgulayarak: Öznenin belirginliği, kontrast, altın
oran, çerçeve içinde çerçeveleme.
Duygumuzu izleyiciye aktararak: Çizgiler, renk, hareket, açık/kapalı
kompozisyon, denge, simetri, bakış açısı.
Çektiğimizi zengin kılarak: Işık, gölge, fon, doku, ritim, perspektif.
Einstein’ın da dediği gibi “Her şey mümkün olduğunca sadeleştirilmeli,
ancak basitleştirilmemelidir.”
Yalnızca fotoğrafımızda değil, tüm yaşamımızda bu felsefeyi uygulayabilmeli,
sadeleşirken özgürleşmeliyiz.
Gözümüzün, özümüzü söze dökebilmesi umuduyla..
Zühal ERTAN AYAKSIZ

Fotoğrafta Sadelik yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Kafog Mayıs 2022 Teması: Benim Rengim yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.