Kafog Nisan 2023 Teması: Engeller yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Kafog Ocak 2023 Teması: Gece yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Kafog Mart 2023 Teması: Satıcılar yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Bu yazıda sizlere pan tekniğiyle ilgili teorik bilgileri vermeye çalışacağım ama unutmayalım ki özellikle pan çekimde uygulama olmadan öğrenmemiz mümkün değildir. Çünkü pan çekimi bir kez deklanşöre basarak başarmamız neredeyse imkansızdır. Bir kaç uygulama sonucunda istediğimiz kareyi yakalamamız mümkünolacaktır.

Şimdi sizlere ana başlıklarıyla,

• Pan nedir?
• Pan çekim neden yapılır?
• Pan çekerken mevkinin önemi
• Pan tekniği uygulaması nasıl yapılır?
• Fotoğrafçılıkta Pan tekniğinin incelikleri nelerdir?

elimden geldiğince anlatacağım.

Pan tekniği nedir?

Fotoğraf makinemizin hareket eden obje ile birlikte takip edilmesi ve aynı zamanda düşük enstantane ile fotoğrafın çekilmesidir. Obje; makinenin tam karşısına geldiğinde çekim yapılır ve obje takibe devam edilir.

Pan tekniği kullanmadaki amaç, fotoğrafını çektiğimiz her ne ise (insan, araç, hayvan) onun hareketini ve hızını vurgulamaktır. Özetle hareket halindeki bir nesneyi fotoğraflarken hareket eden nesnenin durağan, arka plandaki tüm hareket etmeyen öğelerinde hareketli olarak fotoğraflanması tekniğine PAN tekniği denilmektedir.

Pan tekniğinde çekim yapılacak mevkinin önemi

Başarılı bir Pan çekimi gerçekleştirmek istiyorsak çekim yerininde çok önemli olduğunu unutmamalıyız. Öncelikle etkili sonuç alacağımız mekanı seçmemiz gerekir.

Fotoğrafını çekeceğimiz objenin geliş durumuna göre önü açık uygun bir mevki seçmeliyiz. Objenin takibini yaparken önümüze engel çıkmayacak bir mevki, fotoğrafta çakışmanın olmamasını sağlayacaktır. Çünkü iyi bir pan çekimi gerçekleştirmek istiyorsak çakışmaların oluşması fotoğrafta güzel bir görüntü vermeyecektir.

Bir diğer detay da çektiğimiz nesne ile arka planın zıtlığı, fotoğrafta çekmek istediğimiz konunun belirginliğini artıracaktır. Örneğin arka plan yeşilse çekilen nesne de yeşil olmamalıdır. Önemli bir nokta da arka planın sade olmasıdır. Bu bize daha etkili bir sonuç verecektir.

Pan tekniği uygulaması nasıl yapılır?

Pan tekniği uygulamasında başarılı olmak için enstantane öncelikli modda çekim yapmamız gerekir. Bunun içinilk olarak, mod kadranımızı makinemizin markasına göre enstantane öncelikli moda almalı (Ör: Canon için: TV, Nikon için: S modu) ve 1 /15 ve altındaki bir değerle çekim yapmak için enstantanemizi ayarlamalıyız. Ortamdaki ışık koşulunun da bu enstantane değerini verebilecek bir diyaframa uygun olması gerekir.

Fotoğraf makinemizi Auto Focus, otomatik netleme sistemini AF-C / Al Servo sürekli netleme olarak seçmek makinemizi çevirerek yapacağımız çekim boyunca ana konunun net çıkmasını sağlayacaktır.

Çekimi gerçekleştirmeye karar verdiğimizde hareketi takip ederek döneriz ve konu tam karşımıza geldiğinde deklanşöre basarız. Hareket eden obje ile aynı anda dönmeyi başarırsak hareket eden obje net kalacak arka plan da hız çizgilerine dönüşecektir. Arka planın bulanık çıkması arzu edildiğinden enstantane hızı olabildiğince az tutulmalıdır.

Pan çekiminde en önemli kurallardan biri de çekmek istediğimiz nesnenin herhangi bir noktasının net olmasıdır. Kadrajdaki tüm nesnelerin bulanık çıkması iyi bir pan fotoğrafı olarak kabul edilemez.

Özetle;

• Önce makinemizi enstantane öncelikli moda alıyoruz (Canon TV, Nikon S),
• Al servo sürekli netleme yapıyor makinemiz,
• Karşımızda hareketli obje var, onutakip ediyoruz,
• Obje tam karşımıza geldiğinde deklanşöre basıyoruz ve hareketi takip ediyoruz, kollarla değil belimizle dönüyoruz.

Ben genellikle yarım deklanşör kitlemeyle netlemeyi yapıyorum panda

• Yarım deklanşör basıyoruz,
• Netliyoruz,
• Sonra obje tam karşımızdayken deklanşöre tam basıyoruz,
• Çektikten sonra, olduğumuz noktada belimizle dönüyoruz, kollarımız sabit kalıyor.

Ama daha önce de belirttiğimiz gibi hemen çekemeyebilir, bolca pratik yaparak daha kaliteli pan çekimlerine ulaşabiliriz. Çekim esnasında eğilmek çok işe yarıyor. Tabii ne çekeceğimiz ve mevki de önemlidir bu hususta.

Pan çekimi için öncelikle önerim geniş aralıklı bir lens tercihi (ben 18/135 kullanıyorum) ve makinemizi yatay kadraj olarak tutmak olacak.

Zoom yapabilen geniş açılı bir lens ile çok daha iyi istediğimiz alanı gösterebiliriz. Kompozisyonu da geniş açıda daha kolay yaparız. Pan çekerken titreme yapmaması açısından lens ağırlığı da önemlidir.

Neden pan çekeriz? Pan Tekniği niçin yapılır?

Fotoğraflarımıza değişik bir etki vermek adına kullanılan bir tekniktir. Öğrenmemiz, bunu her zaman kullanacağımız anlamına gelmez fakat nadiren de olsa farklı bir teknik uygulamak için öğreneceğimiz bu teknikle fotoğraflarımıza hızlı hareket efekti verebiliriz. Genellikle taşıt ve spor çekimlerinde kullanılan bu teknikle, çektiğiniz nesnelerinizi arka plandan rahatça ayırabilecek ve nesnenizin ne kadar hızlı hareket ettiğini görebilecek ve gösterebileceksiniz.

PAN TEKNİĞİ ÖRNEKLERİ:

Arel hocamızın @fotografkritigi ve @kutupayilari.fotograf.grubu sayfalarında değerlendirdiği pan çekimlerini de ekte bulabilirsiniz:

https://www.instagram.com/p/B3t373ogs8H/?igshid=1ojafhtjtuapv

https://www.instagram.com/p/B4KTd9FAqB8/?igshid=19zh7srn5dq75

https://www.instagram.com/p/B4PfHlFHxdv/?igshid=q6hq90lw52od

https://www.instagram.com/p/BTGt2AhAuhg/?igshid=1d0e2bur3tgcj

https://www.instagram.com/p/BL8WEpKDLwx/?igshid=2ndzw83fft8q

Pan Tekniği yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

1. Manuel ayarları olan bir fotoğraf makinesi.
2. Tripod
3. 2 adet magic arm (bağlantı aparatları ve mandalı ile birlikte)
4. Işık şekillendiriciler (1 adet standart boy strafor, 3-4 adet orta boy alüminyum paket servis kapağı, 1-2 adet küçük ayna, 3-4 adet farklı ebatlarda beyaz fotoblok, 3-4 adet farklı ebatlarda siyah kadife kaplı fotoblok)

YEMEK FOTOĞRAFÇILIĞININ TEMELLERİ

1-Temel fotoğraf makinesi ayarları:

Yemek fotoğrafçılığı için fotoğraf makinemizin M moduna hâkim olmamız gerekiyor. Makinemizi bu modda kullandığımız zaman enstantane, diyafram ve ISO gibi kavramlara aşinalık kazanmamız gerekecektir.

Yemek fotoğrafçılığında, genellikle doğru olan kombinasyon için düşük ISO değerlerini (ISO 100) kullanırız. Minimum diyafram aralığı ise 9-12’dir. Bu diyafram değerlerini sıkça kullanmamızın sebebi ALAN DERİNLİĞİ‘dir. Alan derinliği net olan alanın genişliğini ifade eder. Yani netlik yaptığımız noktanın önünde ve arkasında kalan net alanı. F/2.8 ile F/8.0 arasındaki değerler açık diyafram değerleridir. Net alan genişliği azdır ve bu sebeple kompozisyon oluştururken belli bir objeyi vurgulamak için birebirdir. Elimizde kalan son değişken ise enstantanedir. Diğer değişkenlerimizin belli sınırlar içinde kalmasını arzuladığımızdan enstantaneyi mümkün olduğunca serbest bırakmamız gerekir. Bu da Tripod kullanımını kaçınılmaz kılmaktadır. Tripodun bir diğer önemi ise, yaptığımız düzenleme üzerinde ufak tefek ayarlamalar yaparken açımızı sabit tutmasıdır.

Dikkat edilecek bir başka konu da makinemizin RAW dosya kayıt formatıdır. RAW ayarını kullanmamızın önemi bize bilgisayarda daha fazla müdahale imkanı sağlamasından kaynaklanmaktadır. Bu sayede fotoğrafı çekerken yaptığımız bazı basit ama hayati hataları bilgisayarda düzeltme imkanımız olur.

Raw Kayıt Formatının Avantajları:

• Geniş bir dinamik kademe sunar. Yani daha fazla ton algılar.
• Beyaz ayarı düzeltmelerine olanak sağlar.
• Dosyalarda daha az bozulma ile daha çok müdahale imkanı sunar.

Beyaz Ayarı: Beyaz ayarı yemek fotoğrafı çekerken en fazla dikkat etmemiz gereken unsurlardan bir diğeridir. Çünkü profesyonel bir çekim ile amatör bir çekimi ilk görüşte anlamamızı sağlayan faktör doğru yapılmamış bir beyaz ayarıdır. Ayrıca yemeklerin lezzeti üzerinde de etkisi büyüktür. Fazla maviye giden bir ışık rengi yemeğimizin sıcaklık ve iştah açıcılık hissini yok ederken, fazla sarı bir ışık ise yemeğe hijyenik olmayan bir his vermektedir. Bu yüzden bunu tam doğru noktada dengelemek gerekmektedir. Doğru noktayı yakalamak için ışık kaynağımız veya kaynaklarımızı doğru bir açıyla gören %18′ Iik bir gri karttan ışık rengi ölçümü almamız gerekir. Bu makinemizde “custom white balance” olarak geçmektedir.

Kart konusunu biraz daha açalım:

Öncelikle çok farklı ışık kaynakları mevcuttur ve bu ışık kaynakları altında objelerin renk değerleri farklılık gösterebilmektedir. İnsanın göz ve beyin arasındaki uyumu bir şekilde her zaman doğru renklerde görmesini sağlayabiliyor, fakat fotoğraf makineleri bu kadar akıllı olmadıkları için bazı noktalarda kullanıcı müdahalesi gerektirmektedir. Hemen hemen herkesin başına gelmiştir, özellikle iç mekanda ve ampul gibi ışık kaynakları altında çekilen fotoğraflarda sarı tonları hakimdir. Bu durum doğru beyaz ayarı yapılamadığı için oluşmaktadır.Çünkü fotoğraf makineleri objelerin sahip olduğu renkleri kendi algoritmalarına göre yorumlamaktadır, halbuki fotoğraf çeken kişi, fotoğraf çekilen ortam hakkında ipucu verirse, fotoğraf makinesi bu yorumu çok daha doğruya yakın bir şekilde yapacaktır. Fotoğraf makinelerinde yapılan bu işleme beyaz dengelemesi denilmektedir. Farklı fotoğraf makinesi markaları bu fonksiyonu “beyaz ayarı”, “beyaz dengesi”, “white balance” gibi terimlerle adlandırmaktadır.

Fotoğraf makinelerinde bir çok beyaz ayarı modu bulunmaktadır. Otomatik, bulutlu, gün ışığı, florasan, tungsten gibi modlar hazır beyaz dengesi olarak sunulmaktadır. Yani hangi ışık kaynağına uygun ortamda fotoğraf çekiyorsanız beyaz dengesini ilgili moda getirmeniz yeterli olacaktır. Bu durumda fotoğraf makinesi seçilen moda uygun bir şekilde renkleri yorumlayacaktır. Bir çok kişi tarafından da bu mod kullanılmaktadır. Çünkü genelde beyaz ayarı modu kullanıcılar tarafından unutulur ve en son yapılan çekimde kalan beyaz ayarı bir sonraki çekimde doğru sonuçları veremeyebilir. Örneğin bulutlu bir havada dışarda çekim yaparken ayarladığınız beyaz ayarı, iç mekanda sadece ampül ile aydınlanan karanlık bir ortamda doğru renkleri yakalayamayacaktır. Bu yüzden bir çok kişi bu ayarları her seferinde değiştirmek yerine ‘otomatik’ beyaz ayarı modunu kullanmaktadır. Fakat bu modun da yeterli olmadığı durumlar vardır.

Otomatik modu kullanmak yerine her çekim için özelleştirilmiş “custom” beyaz ayarı modunu kullanmak da mümkündür. Bu mod aslında kullanıcıya en doğru sonucu veren moddur, çünkü çekim öncesinde, bulunulan ortam koşullarında hangi rengin beyaz olduğunu fotoğraf makinesine gösterirsiniz ve makine göstermiş olduğunuz rengi beyaz kabul ederek diğer bütün renkleri dengeler, bu yüzden bu işleme beyaz dengelemesi – beyaz ayarı denmektedir.

Şimdi bu işlemin nasıl yapıldığına gelelim. Yukarıda da bahsettiğim gibi öncelikle bulunduğunuz ortamda hatta mümkünse kadrajınızı yönelttiğiniz doğrultuda beyaz bir objenin fotoğrafını çekmeniz gerekir. Akla,‘Çekeceğiniz obje nasıl olmalıdır?’, ‘Herhangi bir beyaz obje yeterli olur mu?’ gibi sorular gelebilir. Bu nedenle, sadece bu iş için satılan kartlar mevcuttur, internet sitelerinden çok uygun fiyatlara bu kartları alabilirsiniz, hatta bu kartlar beyaz, siyah ve %18 gri olmak üzere 3 farklı kart olarak da satılmaktadır. Aslında işin teknik boyutuna girecek olursak, ışığı %18 oranında yansıtan bir obje üzerinden beyaz ayarı yapmak en doğrusudur, bu da zaten gri renge denk gelmektedir ve %18 gri kart denmesinin sebebi de budur, eğer bu gri kartı kullanarak fotoğraf çekerseniz, makineye ‘benim beyaz rengim budur’ demiş olursunuz ve fotoğrafınızda bütün renkler dengelenmiş olur.

Bu genel olan ayarda beyaz ve %18 gri referans kartları kullanacağız. 

Referans kartımızı, çekeceğimiz objeye 30 derece açıyla ışık kaynağına bakacak şekilde yerleştiriyoruz. Ayrıca gölgede kalmayıp ışık kaynağına da dönük olması için dikkat ediyoruz. Şayet çekim ortamında doğrudan gelen ışık kaynağı yoksa fotoğraf makinemizin hafif açılı olarak bakması da yeterli olacaktır, dikkat etmemiz gereken bir diğer önemli nokta, referans kartımızın doğru ölçümlenmesi için, fotoğraf makinesinin SPOT ölçüm referans alanı (orta AF, odak noktasının etrafını çevreleyen daire) içinde bulunmasıdır.

Doğru ölçüm yapabilmemiz için makinemizin az ya da çok pozlama yapmaması gerekiyor.

Fotoğraf makinesi/lens ikilisini referans kartımızı doğru odaklayabilmesi için AF (Automatic Focus) konumundan MF (Manuel Focus) konumuna alıp referans kartımıza manuel olarak netliyoruz.

Daha sonra menüden özel beyaz ayarına gidip benim gri fotoğrafım bu diyoruz. Artık renklerimiz olması gerektiği doğrulukta olacaktır.

Bu üstteki üç genel açıklama, genelde tüm fotoğraf makinelerindeki ayarlar için aynıdır. Fakat referans kartımızın fotoğrafını çekerek beyaz dengesi değerlerini ayarlamak ise farklı marka makineler için değişiklik gösterebilir. Onun için makinemizin kullanım kılavuzuna bakmamız gerekebilir.

2-Temel ışık bilgisi:

Hangi tarz fotoğrafçılık ile uğraşırsak uğraşalım, fotoğrafta doğal bir his yakalamak istiyorsak, unutmamamız gereken şey doğada bir tane ana ışık kaynağı olduğudur. Gün ışığı. Ve doğada objeler ya direkt gün ışığı ile ya da çeşitli yüzeylerden gelen yansımalarıyla aydınlanır. Bu yüzden yemek fotoğrafçılığında ana ışık kaynağının tek olduğu hissini yaratabilmek, doğallık için önemli bir unsurdur. Bunu yapabilmenin en kolay yolu ise tek bir ışık kaynağı kullanıp bunu ışık şekillendirici araçlar ile arzu ettiğimiz noktalara yönlendirmektir.

Yemek fotoğrafçılığında genel olarak yanal ışık veya arkadan gelen ışık kullanılır. Buradaki amaç ışık gölge dengesinden faydalanarak boyut hissini daha iyi yansıtan fotoğraflar elde etmektir.

Cephe ışığı kullanıldığında bu his tamamen yok olduğu için bu ışık tipi pek tercih edilmez. Eğer doğal ışık kullanacaksak en ideali 1 m x 1,5 m’lik direkt gün ışığı almayan ama içeriyi iyi bir şekilde aydınlatan bir pencerenin yakınına masamızı kurmaktır. Bu sayede geniş yüzeyli ve yumuşak bir ana ışık kaynagı elde etmiş oluruz. Bu ışık kaynağını tripodumuzu yerleştirdiğimiz noktanın yan veya karşı tarafında kalacak şekilde konumlandırmamız gerekir.

Ana ışık kaynağımızın karşısına ise büyük boy straforumuzu yerleştiririz. Bundan sonra ise ufak reflektörlerimiz ve aynalarımız vasıtası ile yemeğimizin karanlıkta kalan noktalarını aydınlatırız. Böylece en temel ışık kurulumumuzu yapmış oluruz. Burada dikkat etmemiz gereken nokta ise, ışığın doğal hissini yok etmemek için zemine düşen gölgenin tek bir yönden geldiğine emin olmaktır.

Objektif Seçimi: Konumuz yemek olduğunda neye nereden bakacağımızla ilgili bir özelleştirmeyi otomatik olarak yapmaya başlıyoruz. İstisnaları olmakla birlikte, bir masa üzerinde, tabak- tencere içinde bulunan yemeği ve ardındaki yaklaşık O-1 metre uzaklıkta görünen bölgeyi fotoğraflayacağız. Çok geniş bir objektif parkımız da olsa bu alanları fotoğraflamak için gereken objektif, odak uzunlugu 75-150 mm arasında, tercihen makro özelliği de bulunan bir objektif olacaktır. Bu tarz objektifler, yarattıkları bindirme etkisi ile ilgi merkezimizi diğer ögelerden ayırmayı, diğer objektiflere göre çok daha başarılı bir şekilde gerçekleştirir. Makro özelliğini kullanarak gözümüzle görmeye alışık olmadığımız detayları gösterecek kadar yakından bakmamız mümkün olacaktır.

3-Kompozisyon:

Kompozisyon diğer görsel sanatlarda olduğu gibi fotoğrafta da büyük önem taşır. İki gözümüzle panoromik olarak algıladığımız dış dünyayı bir çerçeve içine yerleştirme işidir. Akıp giden hayat içinde bir anı yakalamak, bunun için doğru perspektifi, hareketin doruk noktasını kollamak da fotoğrafın ilgi alanlarındandır.

Ancak yemek fotoğrafı çekerken iş genellikle bunun tersine gelişecektir. Fotoğrafımızı oluşturacak formlar, renkler, lekeler tamamen bizim insiyatifimizle yerleştirileceklerdir. Yani yemek fotoğrafı çekerken kompozisyonun kurgulanmasında aktif rol oynarız. 

Altın Oran: Kompozisyonu kurgularken formların, renklerin, lekelerin birbirleriyle ilişkilerinin ve bütün içindeki yerleşimlerinin ahenkli olmasını, göze hoş gelmesini hedeflemek gerekir.

Denge: Kompozisyonu oluştururken denge unsurunu da göz ardı edemeyiz. Fotoğraftaki denge, ağırlık dengesinden çok farklı düşünülemez. Fotoğrafımızı kaplayan alan içindeki formların kapladığı alanları birer ağırlık olarak düşündüğümüzde, çerçevemizin bir tarafa devrilmemesi gerekir.

Renkler: Kompozisyonu yaratırken yardımcı ögelerden biri de renklerdir. Konumuz yemek fotoğrafı olduğuna göre, renkler bizim için birincil önemde bulunacaktır. Renk çarkı içinde yan yana bulunan renklere komşu yada benzer renkler, karşılıklı pozisyonda bulunan renklere zıt renkler yada tamamlayıcı renkler denir. Sarı-mor, yeşil-kırmızı, sarı-turuncu zıt renklerdir. Zıt renklerin kontrastı ile oluşturacağımız kompozisyonlarda ilgi merkezimizi kolayca ortaya çıkartabiliriz. Komşu renklerle oluşturacağımız kompozisyonlarda ise uyum hissini vurgulayabiliriz. Başarılı bir kompozisyon oluşturmanın yolu, işi mümkün olduğunca sade tutmaktan geçer. iyi bir kompozisyon, anlatmak istediğimiz konuyu veya hissi desteklemeyen hiçbir şey barındırmamalıdır. Kompozisyonumuzu oluştururken sıralamamız şu şekilde olmalıdır:

• Ana objenin yerleştirilmesi (Dublörüyle başlamak gerekir.)
• Bakış açımızın belirlenmesi (Yaratmak istediğimiz hisse, çektiğimiz objenin ihtiyaçlarına göre)
• Netlik yapacağımız noktanın belirlenmesi
• Işık kurulumunun yapılması
• Açımıza ve netlik noktamıza göre kompozisyonu destekleyen ögelerin yerleştirilmesi.

Kompozisyonu oluşturan ögelerin bir önem sıralaması vardır. Netlik yaptığımız nokta bizim yıldızımızın bulunduğu noktadır. Yani fotoğrafın okunmaya başlamasını istediğimiz noktadır. Buradan sırasıyla daha az önemli olanlara ve nihayetinde renk etkisi olarak görmek istediğimiz lekelere doğru gideriz. Burada net alanımızın derinliği büyük önem kazanır (Zaten Enstantane-Diyafram-ISO dengesinde bizim önceliğimiz her zaman -bazı küçük istisnalar hariç- diyafram olacaktır.) Diyafram seçimimizle beklediğimiz net alan derinliğimiz kompozisyonumuzun ana ögelerindendir.

Aydınlatma tercihimiz de kompozisyonumuzun karakteri ve hatta kullanacağımız ögeler için çok belirleyici olacaktır. Mesela dondurma veya salata fotoğrafı çektiğimizi varsayalım. Beyaz, sonsuzluğa giden bir ışık bize tazelik, serinlik ve canlılık hissi verecektir. Örneğin viski fotoğrafı çekerken kullanacağımız koyu ve aydınlatılmamış arka plan ise bize viskinin rengini iyi bir şekilde vermesinin yanı sıra gece ve gizem algısını da verecektir.

İçecek çekimi: Konu içecek çekimi olduğunda transparan yüzeyin ışık geçirgenliğini kullanmak fotoğrafımızı iştah açıcı bir hale getirecektir. Cam bardakta buzlu bir içecek çekerken ışığı tam karşımıza alarak ışık geçirgenliğini maksimum düzeyde kullanabiliriz. Bu şekilde bir uygulama yaparken bardağın bize bakan yüzeyine herhangi bir ışık düşmemesine dikkat etmeliyiz. Cam bardağın yüzeyi ayna gibi tüm ışık kaynaklarını ve ortamdaki objelerin görüntülerini yansıtacaktır. Bardağın bize bakan tarafını olabildiğince karanlıkta bırakmak işimizi kolaylaştırır. Bu şekilde bir ışık kurulumu ile iştah açıcı içecek görüntüsünü ortaya çıkarmış olacağız. Ancak küçük dokunuşlarla bu hissi arttırmamız mümkün olabilir. Tek yönlü ışık, bardağın kenarına iliştirdiğimiz limon diliminin hücreli yapısını belirginleştirse de beyaz halka kısmı aydınlatmaya yetmeyecektir. Bunun için küçük bir parlak reflektör yeterli olacaktır. Buzlardaki parlamayı arttırmak için bardağın arkasına düşen ışığı odaklayacak şekilde birkaç parlak reflektör desteği gereklidir. Bardağımızın arka tarafından sağ ve sol taraflara kadrajımıza girmeyecek şekilde yerleştireceğimiz 2 siyah maske konturları belirginleştirir.

Tek Işık Kaynağı İle Yemek Fotoğrafı Çekimi:

Bu tarz çekimleri yapmak için ihtiyacımız olan temel malzemelerden yazının başında bahsetmiştim. Bu kısımda ise elimizdeki malzemeleri etkin bir biçimde kullanarak pencere önünde çekim yapmayı öğreneceğiz.

İlk olarak penceremizin önüne ince bir tül veya büyük boy ince bir aydinger örterek başlayalım. Daha sonra, penceremizin önüne getirdiğimiz masamızın üzerine beyaz veya gri kartımızı ışık kaynağımızı görecek şekilde yeırleştirerek makinemizle custom white balance ölçümü yapalım. Büyük boy straforumuzu ışık kaynağımızın karşısına doğru yerleştirdiğimiz anda temel kurulumumuz tamam demektir.

Yukarıdaki fotoğrafta masamızı ışığı sol yandan görecek şekilde yerleştirdik. Sağ tarafa, ışığı karşısına alacak şekilde, objeye biraz mesafeli olarak yerleştirdiğimiz büyükçe bir strafor bize dengeli yumuşak bir geçiş verdi. Arkada, fonun sol yanına yerleştirdiğimiz siyah maske, fona fazla ışık kaçmasına engel olarak doygun bir bordo elde etmemize olanak sağladı. Üst tarafta yer alan parlak reflektör, fona yumuşak bir ışık vererek fondaki merkezden kenarlara doğru olan degradeyi sağladı. Diğer parlak reflektör ise fotoğrafımızın en önemli kısmı olan kenar konturunu verdi.

Bu fotoğrafımızda ise ışık kaynağını karşımıza aldık. Bunu beyaza doğru giden bir degrade elde etmek istediğimiz için yaptık. Diyaframı mümkün olduğunca açık tutarak hızlıca netsizliğe doğru giden bir kompozisyon elde ettik. İlk objemizin ön ve yukarısına gelecek şekilde yerleştirdiğimiz parlak reflektör ilk iki adamımızda yeterli miktarda dolgu ışığı elde etmemizi sağladı.

(Siyah ve beyaz dahil olmak üzere iki bitişik renk arasında daha yumuşak bir geçiş elde etmek için kullanılan bir yöntemdir.)

Salata fotoğrafımızda yine ışığa doğru çalıştık. Amacımız tazelik hissine vurgu yapmaktı. Ters ışıktan yararlanarak yaprakların transparanlığını ortaya çıkardık. Burada, tabağın üzerindeki her alan bize çok değerli geldiği için her yerde ortalama bir netlik elde edeceğimiz bir diyafram olan f/11’i tercih ettik. Beyaz bir tabak ve tabaktan sarkan dallarımız olduğu için ön planı iyi bir şekilde aydınlatmak gerekiyordu. Biz de bunu bir strafor ve iki parlak reflektörle sağladık. Sağ önde duran straforumuz yaygın bir dolgu ışığı sağlarken, üst taraftan sarkan diğer parlak reflektör öndeki yaprağa ihtiyacı olan ekstra ışığı verdi. Sol tarafta yer alan diğer reflektörümüz ise tabağımıza kenar konturu sağladı.

Bu kompozisyonu çekmekteki temel amacımız benzer renklerin uyumlu kullanımına örnek oluşturabilmekti. Tabii bir de evdeki malzemelerle alttan aydınlatmalı bir çekimi nasıl yapabileceğimizi göstermekti. Bunun için dört adet tuvalet kağıdını beyaz masamızın üzerine yerleştirdik. Üzerine ince bir tablo camı koyduk. Böylece ev yapımı bir still-life masası elde etmiş olduk. Çekimimizin diğer unsurlarına gelecek olursak, öncelikle portakalın tüm yüzeyinde gerekli netliği elde edebilmek için f/11 diyaframı tercih ettik, Üst taraftaki ışığın alt taraftan daha az olması için camın üzerine (ışık ve portakal dilimleri arasındaki noktaya) siyah bir maske koyduk. Tabii bu ışığı istediğimizden daha fazla kestiği için camın üzerine (portakalların sol tarafına doğru) portakalların yüzeyini hafifçe aydınlatacak şekilde parlak reflektör yerleştirdik. Masanın üzerine yerleştirdiğimiz transparan sarı filtre fonda olmasını istediğimiz o parlak rengi fazlasıyla verdi.

Tek ışık kaynağıyla belki de kurabileceğimiz en teferruatlı ışık, bu sandviç için kurduğumuz ışıktır. Burada yine çoğu çekimimizdeki gibi arkadan gelen bir pencere ışığı kullandık. Ancak bu sefer pencerenin kendisini de gördük. Transparanlığı olmayan bir şeyi sadece ters ışıkla aydınlatmak mümkün olmadığı için önden kuvvetli destekler kullanmak zorunda kaldık. İlk reflektörümüz üst önden verdiğimiz beyaz bir reflektör. Bu, sandvicin genelinde bir aydınlanma sağlıyor. İkincisi sol çaprazdan verdiğimiz aynamız. Bu ayna doğrudan etlere yönelmiş durumda, böylece o koyu görüntüyü engelliyor. Yine sol çaprazda yere paralel duran bir diğer parlak reflektör, sol taraftaki marullara ışık veriyor. Son olarak sağ üst çaprazdan verdiğimiz parlak reflektör ön yüzeyin alt taraflarına doğru genel bir aydınlanma sağlıyor. Ama bardağımıza yönelen neredeyse hiçbir aydınlatma aparatı yok. O da transparan olmanın avantajı ile arkadaki pencerenin ışığını kullanıyor. Bu arada fotoğrafta göremediğimiz ufak bir ayrıntı ise sandvicin üst arkasına dogru yere paralel bir biçimde duran siyah maske. Bunun amacı ise sandvicin üst yüzeyindeki detay kaybını önlemekti.

Yemek Fotoğrafçılığı yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Alan Derinliği kelime anlamı olarak İngilizce Depth-Of-Field (DOF) karşılığında kullanılır ve “Net Alan Derinliği” olarak da ifade edilir. Alan derinliği, fotoğrafçının kontrol edebildiği konulardan birisidir.

Alan Derinliğini Nasıl Kontrol Ederim?

Diyafram Açıklığı: Alan derinliğinin büyüklüğü diyafram açıklığı ile ters orantılıdır. Diyaframı ne kadar çok açarsak DOF dediğimiz alan derinliği o kadar çok etkilenir. Yani f/1.8 veya f/2.8 gibi düşük diyafram değerlerinde alan derinliği az olur. Diyaframı ne kadar kısarsak yani f/16 veya f/22 gibi diyafram değerleri kullanırsak alan derinliği o kadar büyük olur. Bazen yetersiz ışık şartlarından dolayı her zaman diyafram ile alan derinliğini kontrol etmek mümkün olmayabilir.

Odak Uzaklığı: Kullandığınız lensin sunduğu odak uzaklığına göre de alan derinliği etkilenmektedir. Odak uzaklığı arttıkça alan derinliği azalır. Örneğin 16mm geniş açı bir lens ile çekilen bir manzara fotoğrafında (diyafram ve konuya olan uzaklık aynı) ön planda yer alan objelerden arkadakilere kadar daha net bir alan gözükürken, 85mm gibi bir lens ile yapılan çekimde alan derinliği daha az olacaktır.

Konuya Olan Uzaklık: Fotoğraf makinesinin konuya olan uzaklığı alan derinliğini etkileyen unsurlardan birisidir. Konuya yaklaştıkça alan derinliği azalır. Yani fotoğrafını çektiğimiz objeye ne kadar yakınlaşırsak o kadar seçici alan derinliği (shallow dof) elde ederiz. Bu durumda odaklanan obje net olur ve diğer kısımlar bulanık (flu) olur.

Kısaca özetlememiz gerekirse, genel olarak alan derinliği diyafram açıklığına bağlıdır. Diyaframı kısmak alan derinliğini arttıracaktır. Daha küçük f değerleri kullanarak konuyu arka plandan ayırabilir, yani arka planı flu yapabilirsiniz.

Nasıl çektim?

1. Diyafram öncelikli yada manuel çekim modunu seçtim.
2. Mümkün olan en küçük f değerini seçtim. Diyaframı açtım.
3. Objektifi elle netleme durumuna getirdim.
4. Uygun pozlama değeri ile çekim yaptım.

BOKEH

Bokeh sözcüğü Japonca “bulanıklık, net olmama durumu” anlamına geliyor ve Amerikalılar “bov-key” olarak telaffuz ediyorlar.

Bokeh ışığın netlik noktası dışındaki gösterisidir. Netleme yaptığımız bölgenin önü ve arkasındaki görüntü söz konusu edilmektedir. Bokeh ile keskinlik iki farklı şeydir; keskinlik en net olan bölgede var olan görüntüdür, bokeh ise en net olan bölge dışındaki görüntüyü ifade eder.

Bokeh, tanım olarak bir fotoğrafta görüntünün net olmayan bölgelerinin niteliğini ifade eder ve esas olarak objektifler için kullanılır. Objektifin iyi bokeh oluşturması ya da istenildiği kadar iyi bokeh oluşturamamasından söz edilir. Bokehin üç özelliği dikkate alınmalıdır: Boyutu, şekli ve tüm alanındaki ışık dağılımı. Yumuşak, dairesel, düzgün yüzeyli, keskin olmayan kenarlı, homojene yakın parlaklıkta bulanıklık bölgeleri fotoğrafta “iyi bokeh” olarak kabul edilir. Bunlar, tüm ayarlarda daireye yakın diyafram açıklığı sunan iyi tasarlanmış kaliteli objektifler ile oluşur. Kenarları düzenli olmayan, çokgen görünümlü, içinde farklı parlaklıklar oluşan, sert bulanıklık alanları “iyi olmayan bokeh” olarak kabul edilir. Her objektifin oluşturduğu bokeh farklıdır. Bir objektif için bile seçilen her diyafram değeri ile bokeh efekti ve derecesi değişir.

Konunun arkasında bulunan aydınlık alanlar ve önünde bulunan nesneler bokeh oluşumunda en önemli rolü oynarlar. Objektif odak uzaklığı 50 mm üzerinde olan ve diyafram açıklığı geniş objektifler bokeh oluşturmaya daha elverişlidir. Teleobjektifler, doğaları gereği daha kolay bokeh oluştururlar; çünkü net alan derinlikleri çok sığdır ve daha fazla nesne netlik düzlemi dışında kalır.

Estetik değerlerin ölçülebilir olmamaları nedeniyle bokeh de son derece özneldir. Fotoğrafta konuyu arka plandan ayırmak için diyafram kullanarak arka planı bulanık bırakmak sık kullanılan bir tekniktir, bulanık arka planda bokehin oluşturduğu renk ve şekil, kompozisyonu dinamik hale getirmek için görsel bir malzeme olarak değerlendirilebilir. Sonuçta estetik bir tercihtir.

Özetle;

• İyi bir lensimiz olacak, hızlı, diyafram açıklığı iyi. 2,8 veya daha açık.
• Konuda ışıltılı bir şeyler olacak. Işık kaynakları.
• Netlik ilgi merkezinden yapılacak.
• Önde ve arkadaki ışıltılı öğeler, ışık kaynakları, lambalar, aydınlatma malzemeleri, ışık yansıtıcı yüzeyler, açık diyafram yani kısıtlı alan derinliği sayesinde netliklerini yitirerek ışıklı şekillere dönüşecek.
• Yani ön ya da arka planın netsiz olması yetmez, o net olmayan bölümlerde ışıltılı bir şeyler olması ve onların ışık yansıtması gerekir.

Nasıl çekilir?

1. Makinenizi üçayağa bağlayın.
2. Diyafram öncelikli ya da manuel çekim modunu seçin.
3. Mümkün olan en küçük f değerini seçin, yani diyaframı olabildiğince açın.
4. Objektifinizi elle netleme konumuna getirin.
5. Başlangıç için ışıklı nesneler uygundur, konuyu vizörde çerçeveleyin.
6. Uygun pozlama değerleri ile denemelere başlayabilirsiniz.

Kısıtlı alan derinliği meselesi tam bu. Diyelim kısıtlı bir bölge net, yine diyelim arka plan flu olacak. Arka planda ışıklı unsurlar varsa bokeh oluşacak.

Aynı kısıtlı alan derinliğinde olduğu gibi üç etmen var.

1. Açık diyafram
2. Konuya (ana ögeye) yakın olmak.
3. Yüksek odak uzaklığı kullanmak. (örneğin 35mm yerine 180mm)

İyi sonuç, ışık etkisi yüksek olduğu için gece alınır. Ancak gündüz de bokeh olur. Bokeh oluşturacak ışıklı unsurlar koyu bir fon önündeyse bokeh oluşur.

Öncelikle makine ile çekilen obje arasındaki mesafeyi, sonra da çektiğimiz obje ile arka plan arasındaki mesafeyi hesaplamamız gerekiyor. Nesnemiz ile arka plan arasındaki mesafe ne kadar fazla ise o kadar bulanık fotoğraflar elde edebileceğiz demektir. Ayrıca biz de çektiğimiz nesneye ne kadar yakınsak arka plan o kadar bulanık olacaktır.

Unutmayın!

• Bokehler temiz, yuvarlak ve yumuşak olacak.
• Ana ögeden rol çalmayacak.
• Üst üste binmese daha iyi olur.
• Gece bokehi direkt ışık kaynağından olduğu için daha estetiktir.

Alan Derinliği ve Bokeh yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Lensleri görüş açılarına göre sınıflandırıyoruz bildiğiniz gibi. En genişten dara gidelim:

Balık göz lensler en genişleri olup 180 derecelik görüş açısına kadar çıkabilirler. Daha sonra ultra geniş açılar gelir. Balık göze kaçmayan en geniş açı 13 mm’dir.

14-24 mm arası, ultra geniş açı olarak adlandırılır.

Daha sonra geniş açılar vardır. 35-24 mm arası genelde bu sınıfa girer.

35 -70 mm arası normal açı olarak kabul edilebilir ve gözümüzün gördüğüne en yakın görüş açısı derecesi bu aralıktadır. Hepimizin bildiği gibi en en yakını da 50 mm’dir.

70 mm’den sonra 200 mm’e kadar telefoto diyebiliriz. Perspektif yığılması burada yoğun olarak başlar ve devam eder.

200 üzeri mm değerli lensler ise süper telefoto olup özel işler için kullanılmaktadırlar. Bunun sınırı teleskoptur.

Şimdi tek tek kullanım amaçlarına bakabiliriz hepsinin:

Balık göz lenslerle başlayalım.

Balık göz lensler gerçekliği epeyce eğip bükerler. Bu sebeple çok kullanışlı oldukları söylenemez. Özellikle gerçekliğin abartılıp eğlenceli hale getirilmeye çalışıldığı yerlerde kullanılırlar.

Mimari olarak çok dar bir alanda çekim için kullanılabilirler ama düz çizgileri eğmeleri sebebiyle asıl mimari fotoğrafları için uygun değildirler.

Gökyüzünü çekerken de kullanılabilirler.

Genel olarak balık göz lens çok kullanışlı olmamakla birlikte eğlence amaçlı kullanılıyor diyebiliriz.

Geldik 14-24 mm arası ultra geniş açılara:

Ultra geniş açı lenslerdeki en büyük sorun balık gözün doğasında olan düz çizgileri eğip bükmesidir. Açı genişledikçe bu oran artar. Yüksek kalite lenslerde bu bozulma azalır ancak fiyat yükselir. Geniş açı bozulmasını photoshop gibi uygulamalar kolayca düzeltir.

Ancak bu bozulma, çizgiler düz olsa bile farklı etkilerle devam ederler.

Kenarlara yaklaştıkça objelerin şekli kaymaya başlar, eğrilip uzarlar. Bu lensin doğasında vardır. Ultra geniş açılar ile mimari ve iç mekan fotoğrafları çekilir. Dar alana büyük miktar alan sığdırmak için birebirdir.

Bu iki alan dışında landscape dediğimiz tarz da çekilebilir. Burada landscape çekerken dikkat edilmesi gereken nokta lense çok çok yakın ilgi çekici bir obje olmalıdır.

Ultra geniş açının ana özelliği, yakındaki objeleri olduğundan büyük, uzaktakileri ise olduğundan daha uzak ve daha küçük göstermeleridir. Bu sebeple ultra geniş açı ile çalışırken ilgi merkezine büyük bir obje koymak görsel denge için elzemdir.

Ultra geniş açı ile portre de çekilir ama yine eğlence amaçlı diyebiliriz. Çünkü yüzdeki organların oranları değişir ve gerçekçi olmayan abartılı komik görüntüler oluşabilir. Burun büyür. Kulaklar küçülür. Yanaklar incelir. Yüz uzar. Ama bu efektleri iyi kullanırsanız eğlenceli portreler çıkabilir.

Ultra geniş açı ile tam boy portresi alıp kişiyi karenin ortasına koyarsanız da derinlik efekti yüksek, çevresiyle bütünleşmiş bir fotoğraf ortaya çıkar.

Ultra genişten geniş açıya geçelim, 24-35 mm arası lenslere: 

24 mm’den aşağıda perspektif bozulması kesin olmaktadır, kenarlar uzar yamulur ama 24-35 mm arasında bu çok daha azdır (sıfırlanmaz).

Hem geniş alanları kompozisyona sığdırırsınız hem de perspektif bozulmanız az olur. Bu aralık bir çok fotoğrafçılık tipinde kullanılmaktadır. En çok da biz sokak fotoğrafçıları severiz.

Çekilen obje/nesne/kişi , çevresi ile birlikte bozulma olmadan, etkileşimi kesilmeden bu mm aralıklarında çok güzel fotoğraflanır.

Buraya kadar alan derinliği de genellikle geniş olur (1.4 gibi çok geniş diyaframlar hariç). Geniş alan derinliği çekilen ilgi merkezinin çevresinden soyutlanmadan, çevresi ile ilişki içerisinde gösterilebilmesi için değerlidir.

Çekilecek objeden yeterince uzaklaşılabiliyor ise ultra geniş açılara inmek yerine tercih edilebilirler.

Gelelim normal açımıza yani 35-70  mm aralığına

Bu aralık en çok kullanılan aralıktır, belki de en çok kullanılan da 50 mm’dir. Çünkü 50 mm bizim bakış açımıza en yakın görüş alanını vermektedir. Özellikle prime lenslerde daha az cam kullanıldığı için 50 mm hem ucuz hem keskindir. Hemen hepimizin çantasında vardır. 50 mm ile herşey çekilir. Çok da güzel olur. Özellikle açık diyafram ve 50 mm şahanedir. Çekilen ilgi odağı, çevresinden soyutlanır ve sevdiğimiz arkası flu fotoğraflar çıkar. Amma velakinportre için halen yüzde perspektif bozulması yapar. Bu bozulma 85 mm’ye kadar devam eder, artık burada tersine döner.

Sıra geldi telefotoya

Telefoto için 70-200 mm arası demiştik. En tatlı portre lensi 70-200 f/2.8 , benim de favorimdir.

Artık burada geniş açıdaki gibi yüz uzamaz, burun büyümez, tam tersine yüz yayvanlaşır ve kulak burun arası kısalmaya başlar. Çünkü artık perspektif yığılması vardır. Telefoto lensler uzağı yakın yaparken, yakın ile uzak nesne arasındaki mesafeyi daha yakınmış gibi gösterirler. Bu da kız kulesi ile galata kulesini önlü arkalı dipdibe görüyormuş hissini verir (süper telefoto ile). Spor fotoğrafçıları ve vahşi doğacılar telefotonun altını kullanmazlar. Genelde de süper telefoto kullanırlar.

Portre mevzusunu tüm lens tipleri için şöyle bir görselle açıklayalım:

Kadraj aynı olması için epey geriye giderek çekilmiş mm büyüdükçe. Ama dikkatli incelerseniz 20 mm’de kafa uzun,gerçek dışı iken, 70 mm’den sonra bariz yayvanlaşır. Benim şahsi favorim 135 mm,  portrede çok hoşuma gider. Ama 85 üzerinde yüz proporsiyonu bozulmaktadır, bu kesin.

Şu örnek ile biraz da alan derinliğine girelim. Diyafram açıklığı ne kadar yüksekse, o kadar alan derinliği düşer. Net alan azalır, flu alan artar.

Lens tipi ile diyafram açıklığı direkt sonucu değiştirir. 500 mm lens ile f/6.3 kullanır kuş çekerseniz, kuş net çıkar diğer herşey flu. Ama 16 mm f/6.3 ile insan çekerseniz, hiç flu alan olmaz heryer net olur.

Odak uzaklığı arttıkça perspektif yığılması sebebiyle diyafram açıklığı azalsa bile görünen alan derinliği düşük olacaktır.

Bu sebeple 135 mm ile portre çekerken 2.8 diyafram mis gibi bokeh verir. Ama 50 mm 2.8, o bokeh etkisini vermez.

Portre için özellikle önemli bilgidir.

Burada f/8 her yeri net çıkarır mesela, tüm fotoğraf net olur.

Geniş açı ve ultra geniş açıda bokeh elde etmek lensin fiziksel dizaynına aykırıdır, zordur. 24 mm f/1.4 hariçtir bu dediğime.

Tam tersi süper telefotoda da her yeri net çıkarmak için f/22 bile yapsanız işiniz zordur.

Alan derinliği ihtiyacınıza göre kullanacağınız lens de değişir.

Portrede çevre önemsenmeyecekse 70-200 aralığı candır. Yok çevre de istenecekse açık diyafram ile 50 mm, 35 mm, hatta 24 mm’e gidilebilir.

Landscape ve mimari için her yerin açıkça net olması önemlidir.

Hem her yeri kadraja sokan hem de çok kısık diyaframa gitmeden net çıkaran geniş açı ve ultra geniş açı kullanılır.

Lensler yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

—————————————————-

YAZI VE FOTOĞRAFLAR:  

Prof.Dr. Savaş ŞENER – EFIAP

—————————————————-

Makro: Yunanca: Modern Yunanca: μακρος, makros

“Büyük” veya “uzun” anlamında Yunanca kökenli kelime.

Makro kavramı doğadaki küçük objelerin 1x ya da üstü yakınlaştırma oranıyla, fotoğraf makinesinin algılayıcısının boyutunu doldurarak fotoğrafının çekilmesi olayına verilen isimdir. Yani küçük nesnelerin birer büyük nesneymiş gibi tüm ayrıntılarıyla, büyük boyutta fotoğrafını çekmek anlamına gelir.

Her fotoğraf makinesiyle makro çekimi yapılamaz. Makro çekimler için özel makro objektifleri bulunmaktadır. Profesyonel makinalar ile bu tür objektifler kullanılarak makro çekimler yapılabilir.

Makro objektifler sayesinde küçük bir böceğin bile fotoğrafını ayrıntıları belli olacak derecede ve büyük boyutta çekebilirsiniz.

Makro Fotoğraf Nedir?

Makro fotoğrafçılık, hep bilindiğinin aksine sadece çiçek, böcek ve kelebek fotoğraflarından ibaret doğa fotoğrafları değildir ve bizlere günlük hayatta rastladığımız ama çoğu zaman dikkatimizi bile çekmeyen ve görmeye pek alışık olmadığımız detaylardan oluşan çok farklı bir dünyanın kapısını açar. Makro fotoğraflar sayesinde etrafımızdaki tüm detayları bütün zenginlikleriyle, bütün renkleriyle ve sıra dışı halleriyle görebiliriz.

Makro, daha geniş anlamı ile “doğa fotoğrafçılığı” günümüzde artık “belgesel fotoğrafçılık” kategorisi ile de tanımlanabilir. Çünkü artık doğal çevre habitatımız teknoloji ve kentleşme hızıyla paralel olarak hızla yok olmakta. Bir doğal bölgede çektiğimiz bir canlıyı (fauna ve flora) artık bir sonraki sezonda bulamamaktayız. Yerine ya yeni bir yerleşim alanı açılmış, ya da antropolojik yollarla (insan eli ile) yok edilmiş, su kaynağı, kurutulmuş, çöp dökülmüş, atık bırakılmış, tarıma açılmış ve tarım ilaçları ile zehirlenmiş, en azından piknikçiler tarafından tahrip edilmiştir. Bu açıdan çektiğiniz canlı fotoğrafı büyük bir olasılıkla artık bir belgedir. Tıpkı semerci fotoğrafı gibi. Yarın artık çekilecek o canlı yoktur.

Temel Kuralları

Makro fotoğraflar özellikle fotoğraf çekmeye yeni başlayanları en çok heyecanlandıran ve çekmek istediği türde fotoğraflardır. Ancak, makro fotoğraf çekeceklerin de diğer tüm fotoğraf türleri gibi öncelikle iyi bir temel fotoğraf bilgisine sahip olması gerekir.

Hatta makro fotoğraf çekiminde yapılacak en küçük teknik veya kompozisyon hatası diğer alanlardaki fotoğraflardan çok daha fazla göze batar. Bu nedenle makro çekecek arkadaşların temel teknik bilgilere (diyafram, enstantane, ISO, net alan derinliği, ışık ölçümü ve pozlama gibi) ve kompozisyon kurallarına (ilgi merkezi, altın oran, estetik, renk, detay, doku ve grafik konuları gibi) çok daha vakıf olması gerekir.

Makro fotoğraf çekmek için her zaman doğaya çıkmak zorunlu değildir. Kış aylarında ya da çok sıcak ve kurak yaz aylarında doğada makro çekmek ot ve çiçeklerin kuruması nedeniyle özellikle kelebek çekimi için uygun değildir. Bu dönemlerde özellikle ev ortamında duman, damla ve farklı doku-detay fotoğrafları da aynı ekipmanlarla çekilebilir.

Nasıl bir makine?

Makro fotoğraf çekmek için yeni başlayacak arkadaşların makro lensin yanında, pahalı gövde almaları zorunlu olmasa da, seri çekebilen ve ISO başarısı iyi bir gövdeye de ihtiyacı olacaktır. Bunun yanında, düşük enstantanede net fotoğraf çekmek için monopod veya tripod, ring flaş gibi ekipmanlar da gerekebilir. Ancak monopod ve tripodların kullanımı özellikle kelebek gibi hareketli modellerin çekiminde oldukça zordur ve pratik değildir.

Nasıl bir lens ?

Makro çekim kısaca, çekilmek istenilen objeleri 1:1 ya da daha üstünde bir büyütme oranıyla fotoğraflama işlemidir. 1:1 çekim yapıldığı zaman, çekimini yaptığınız objeler makinenizin sensörü üzerine gerçek boyutları ile düşerler. Bu amaçla kullanılan makro lensleri diğer lenslerden ayıran bir diğer önemli özellik de çok yakından netleme yapabilmeleridir. Bu, modele çok yakın olabilmenize ve detaylı çekim yapmanıza olanak sağlar.

Piyasada birçok farklı odak uzaklığına sahip makro lens bulunmaktadır. Doğadaki canlılar oldukça hassaslar ve en küçük hareket ile ürktükleri için çekimlerde modele çok yaklaşmak gerektiğinden doğa çekimlerinde 90 mm odak uzunluğunun altındaki lensler tavsiye edilmez. Bu lensler daha çok stüdyo ortamındaki detay çekimlerinde kullanılır. Doğada makro çekim yapmayı düşünen arkadaşlar 70-200 mm arası odak uzunluğu olan (özellik primer) makro lensleri rahatça kullanabilirler. Piyasada en çok kullanılan primer makro lensler: Nikkor 105 mm, Canon 100 mm, Tamron 90 mm, Sony 90 mm ve 100 mm, Sigma 105 mm ve 150 mm ve diğerleri…

Ancak makro lensler diyaframları çok açılabildiği, hızlı ve sessiz netleme teknolojileri içerdiği, üretimlerinde yüksek kalitede optik malzeme kullanıldığı için pahalı lenslerdir. Bu lenslere alternatif olarak her ne kadar close-up filtre ve lensler, uzatma tüpleri ve halkaları, körükler, objektifi ters bağlayan aparatlar gibi daha ucuz çözümler mevcut olsa da, bu yöntemler ile elde edeceğiniz fotoğrafların kalitesi beklentilerinizi karşılamayabilir.

Makro objektifi bulunan markalar

• Canon
• Fujifilm
• Sigma
• Tamron
• Tokina
• Nikon

Makro objektifi fiyatları

Makro objektiflerinin 850 TL ile 5000 TL arasında fiyatları bulunan çeşitleri bulunmaktadır. Makro objektiflerin odak uzunluğu, görüş açısı vb. gibi özellikleri makro objektiflerin fiyatlarını belirleyen etmenlerden biridir.

Makro Çekim İçin Tavsiyeler:

Nerede Çekilir?

Bu yazıda okurları teorik bilgilere boğup sıkmak yerine, daha çok kişisel deneyimler ve pratik çözüm teknikleri aktarılmaya çalışılmıştır.

Makro fotoğrafçılığı diğer fotoğraf dallarının belki de en zor ve yorucu olanıdır. Doğada canlılar, genellikle su kenarları ya da poleni bol çiçeklerin çevresinde bulunurlar. Çekim süresince saatlerce arazilerde dolaşmak gerekir. Ancak bu, makronun en keyifli anıdır. Çünkü fotoğrafçı bu esnada doğa ile baş başa kalıp, günlük sorunlarından kısa bir süre de olsa kurtulma olanağı bulabilir.

Ancak makro çekime tek başına çıkmak, zehirli hayvanlar tarafından ısırılma yada sokulma, düşme ve yaralanma tehlikeleri nedeniyle sakıncalıdır. Çok kalabalık ekiple çıkmak da hayvanları ürküteceği için tavsiye edilmeyen bir durumdur. En ideali iki yada en fazla dört kafa dengi arkadaşınızla çıkmanızdır.

Ne giyilir?

Doğada çekim sırasında ısırılma ve sokulmalara veya diken batmasına karşı arazi turlarınızda mutlaka kol ve bacaklarınızı koruyacak uygun pantolon ve ayakkabı kullanılmalıdır. Makro çekimler çoğu zaman yerde yatarak yapıldığı için dizlik kullanmak da oldukça faydalı olacaktır. Güneşe karşı da şapka bulundurmak kesinlikle eksik edilmemelidir.

Asla unutmamamız gereken önemli bir husus da; bir makro fotoğraf çekmek için kesinlikle ama kesinlikle doğal hayata zarar verilmemelidir. Hayvanlar sırf fotoğraf çekmek için öldürmemeli ya da kısa süre de olsa alıkonmamalıdır. Onların da birer canlı olduklarını unutmadan fotoğraflama işlemi yapılmalıdır.

Ne zaman çekilmeli?

Makro çekimler için de en iyi olan aydınlatma gün ışığıdır. Bu yüzden açık havada güneşli günlerde çekim yapmanız tavsiye edilir. Doğada çekim için en uygun saatler (altın saatler) yazın sabah çok erken (saat 5-7 gibi) vakitler, ya da akşam güneş batmadan 1 saat önceki süredir. Ayrıca sabahın erken saatlerinde modelinizin üzerindeki çiğ ve beraberinde yeni doğan gün ışığının güzel tonu makro çekim için çok uygundur. Öğle vakti sıcaklarında kelebekler çok enerjik olacağından iyi kompozisyonlu ve net kelebek fotoğrafı elde etmek çok zordur. Kışın ise güneşin durumu müsait ise ve hava durumu izin verdiği sürece tüm gün fotoğraf çekilebilir.

Makine Ayarları?

Makro çekimlerde diyafram kontrolüçok önemlidir. Makro fotoğraf çekerken sadece objemizin mi, yoksa obje ile birlikte arka plan detaylarının da mı net olacağına yani net alan derinliğine karar vermeliyiz. Bu sizin oluşturacağınız kompozisyon ile ilgili bir karardır. Makro fotoğraflarımızda objenin tamamını net çekmek ve diğer dikkat dağıtıcı otlar ve nesnelerden belirli oranda izole etmek (soyutlamak) asıldır. Konunun arka planının ilgiyi dağıtacak ölçüde karmaşık olmaması gerekir. Bu amaçla net alan derinliği kontrolü çok önemlidir. Konuya olan mesafe çok az olduğu için alan derinliği zaten çok sınırlıdır olacağı için en ufak bir iki milimetrelik hata bile modelinizin tamamının veya bir kısmının flu çıkmasına sebep olacaktır. Makro çekimlerde faunanın gözleri ve kafasının öncelikle net olması tercih edilir. Bu nedenle çekim yapmayı düşündüğünüz objelerin öncelikle göz ve kafa gölgelerine netleme yapmanız gerekir.

Diyafram?

Bunu da doğru diyafram değerini ayarlayarak sağlayabilirsiniz. Bu nedenle makro çekerken makinemizin çekim modunun (birkaç istisna dışında, örneğin uçan bir modeli çekerken) genellikle diyafram öncelikli (A) olmasını öneririm. O zaman siz diyafram ayarını değiştirdiğinizde makineniz otomatik olarak uygun enstantaneyi belirleyecektir. Diyaframı göz bebeği, enstantaneyi ise göz kapağının açılıp kapanması olarak düşünebilirsiniz.

Çekeceğimiz hedef objenin büyüklüğüne göre f/4 -11 arasında diyafram değerleri kullanılır. Açık diyaframlar (f/4 gibi) alan derinliğini azaltarak ve objenin net arka planın blur-bulanık çıkmasını; kısık diyafram açıklığında ise (f/11 gibi) alan derinliğini arttırarak objenin ve arka plan detaylarının birlikte net çıkmasını sağlar. Eğer obje küçük ise ya da kelebek gibi yatay duran bir modeli kanat altı gibi düzlemsel bir objeyi çekecek iseniz diyaframımızı açmak suretiyle hem net alan derinliğini düşürüp kelebeği diğer nesnelerden izole edebilirsiniz, hem de lensimizden girecek ışık miktarını artırıp yüksek enstantane ile daha net fotoğraf çekebilme fırsatını elde edebilirsiniz. Ancak eğer modeliniz çok küçükse ve doku detaylarını çekmek istiyorsanız, modele çok yaklaşmanız gerekecek ve netleme mesafesi azalacaktır. Bu durumda net alan derinliği çok daralacağı için, bu tür çekimlerde diyaframı çok açmamanız önerilir. Aksi takdirde modeliniz küçük bile olsa onu tüm detayları ile tamamını net almanız zorlaşır.

Eğer model objeniz iri veya hacimli ise (mantar, kurbağa veya bukalemun gibi) tamamını net alabilmek için net alan derinliğini artırmak için diyaframı kısmanız (f/9 gibi) gerekir. Bu değer ile objemizi tamamını net olarak çekme şansını yakalayabiliriz.

Enstantane ve Pozlama?

Ancak kısık diyaframla net alan derinliği artacağı için ve çekmeyi hedeflemediğimiz diğer arka plan detaylar da net çıkacağı için asıl modelimizi soyutlamada güçlük çekebiliriz. Bunu sorunu aşmanın etkili bir yolu hedef modelinizin etrafını temizlemek olabilir. Ancak bu işlem kelebek gibi kolay ürkebilecek faunaların kaçmasına neden olabilir. Bir diğer yöntem; modelinize dik açıda olacak şekilde yere yatarak fotoğraf çekmek. Böylece objenin arkasını boşluğa getirip sade bir fon elde edebilirsiniz. Yatış açınız seçilirken objenin arkasının sade olmasına, etraf hakim rengin modelin rengi ile kontrast oluşturmasına, kadraj içinde dikkat dağıtacak parlak nesnelerin olmamasına ve modelinizin arka plan detayları ile uyum içinde iyi bir kompozisyon oluşturmasına dikkat edilmelidir. Ancak çekimleriniz sırasında objelerin üstüne kendi gölgenizin düşürülmemesine dikkat etmelisiniz.

Bunun yanında kısık diyafram ayarı ile lens-sensor’e düşecek ışık miktarı da azalacağı için enstantane hızı da uzayacaktır. Bu durumda modeller az veya çok hareketli olduklarından elde çektiğimiz fotoğrafta netlik sorunu olabilir. Pratik bir kural olarak lensinizin odak değeri kadar (90 mm ise en az 1/90 sn veya 150 mm için 1/150 sn) minimum enstantane hızı size net fotoğraf çekmeniz için yeterli olacaktır.

Bu hızı yakalamada ışık ölçümünün alındığı yer de önemli bir faktördür. Öncelikle ışık ölçüm modunu makro çekimlerinde noktasal (spot) olçüm olarak almanızı öneririm. Böylece ışığın verimli kullanımı ve uygun pozlama için çok daha geniş bir manevra alanına sahip olursunuz. Fotoğrafta da görüleceği üzere ilk karede netleme noktası daha koyu yere, ikincisinde ise daha açık yere denk getirilerek ışık ölçümü yapılmıştır. Sonuçta aynı çekim şartları altında ilk çekimde 1/30 sn gibi 90 mm için oldukça uzun bir enstantane ve netsiz bir fotoğraf elde edilirken, ikinci çekimde ise 1/125 sn gibi aynı odak uzaklığı için kabul edilebilir bir hızda enstantane ve daha net bir çekim ve pozlama elde edilmiştir.

Bir üçüncü teknik müdahale de ev ayarı dediğimiz pozlama telafisi. Makinelerinizin ev (exposure value) ayarını eksi (-) değere getirdiğiniz zaman sensöre “az ışık ile yetin ve bana az pozlanmış fotoğraf ver” komutunu vermiş olursunuz. Eğer diyafram öncelikli çekim yapıyorsanız makine bu komutu alınca aynı diyafram değeri altında daha az pozlanmış fotoğraf çekmek için enstantaneyi kısaltacaktır. Örnek olarak 1/250 sn sürede çekeceği fotoğrafı daha koyu (az pozlanmış) fotoğraf vermek için örneğin 1/500 sn süresine kısaltacaktır. Eğer doğada ışıklı gündüz vakitlerinde uçan bir arı fotoğrafı çekmeyi niyetlendiyseniz, zaten düşük ISO ve açık diyafram tercihleriniz ile oldukça açık (çok pozlanmış) ve yer yer patlamış bir fotoğraf elde edecektiniz. İşte bu müdahale ile artık hem bu aşırı pozlanmayı engelleyip patlayan fotoğraftan kurtulacaksınız, hem de daha kısa enstantane ile daha net fotoğraf elde edebileceksiniz.

Yalnız bu tür çekimlerde dikkat etmemiz gereken bir husus var. Modelin hareketini yeterince ve tadında kararında mı vereceğiz, yoksa tüm hareketi dondurup detayları mı ön olana çıkaracağız. Bunun tek bir cevabı yok sanırım. Duruma göre değişir. Bazen harekettir fotoğrafı alıp götüren (Foto1: 90 mm, nokta ölçüm, diyafram öncelikli çekim, f:7.1, ISO 100, 1/800 sn ev: -1 adım); bazen de detaylar (Foto2: 90 mm, nokta ölçüm, diyafram öncelikli çekim, f:7.1, ISO 1600, 1/8000 sn ev: -1 adım).

90 mm, f:7.1, ISO 1600, 1/8000 sn ev: -1 adım

Makro fotoğrafları izlerken arka planı (fonu) siyah olan örneklere rastlarsınız. Bu tür fotoğraflar her model için uygun olmasa da çoğu zaman ışığın ön plana çıkarılması ve arkada olan dikkat dağıtıcı nesnelerin yok edilmesi için iyi bir yöntemdir. Böyle bir fotoğraf çekim sırasında doğru uygulamalar ile elde edilebilir. Bu tür fotoğraflar ters ışık (objektifin belirli bir açı ile ışık kaynağına doğru yönlendirilmesi) koşullarında kolaylıkla elde edilir. Makinenizin diyaframının kısılması (f/11 gibi) ve arka planın gölge gibi koyu renkli bölgelerden seçilmesi fotoğrafınızda fonun siyah çıkmasına neden olacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken diğer bir unsur da modelinizin yeteri kadar ışık almasıdır.

Makro Fotoğrafçılık yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Denge sözcüğü çoğumuzun aklına teraziyi getirir.

Terazinin iki kolu, merkeze eşit uzaklıkta iki kefe, aynı yatay düzlemde dengelenir.

İki kefe akla ikililiği getirir.

Eşit ağırlık ve yoğunlukta iki nesne kefelerde oluşan simetri,  denge.

Fotoğrafta denge dediğimizde ise ana öğe ve yardımcı öğelerin kadraja dengeli biçimde yerleşimi akla gelir.

Önce şematik olarak dengeyi anlamaya çalışalım:

İki öğeli bir fotoğraf düşünelim birinci ağırlığın merkeze uzaklığı ile çarpımı, ikinci ağırlığın merkeze uzaklığı çarpımına eşitse denge vardır.

Yukarıdaki örnekte iki aynı boyut ve eşit mesafe vardı. İki nesnenin boyutsal farkları varsa merkeze olan uzaklıkları ile dengeyi kurabiliriz.

Büyük boyutlu nesne merkeze yaklaşırken küçük boyutlu nesne uzaklaştığında denge kurulmuş olacaktır.

İkiden fazla öğe için de bu kural geçerlidir.

Merkezin sağındaki öğeler için yapılacak çarpımın toplamı, solundakiler için yapılacak aynı işleme eşitse denge vardır. Peki biz bu dengeyi sokakta nasıl yakalarız, bunu anlamaya çalışacağız.

Bir fotoğrafta dengeyi düşünürken nesne boyutu ve sayısını parlaklık, doku, renk gibi yardımcı öğelerle telafi edebiliriz. Koyu renkli nesneler açık renkli nesnelerden daha ağırdır. Dokusu güçlü yüzeyler zayıf dokulu yüzeylerden daha ağırdır.

Denge kurarken bunları kullanabiliriz. Boyutsal olarak farklı olsa da koyu renk şema da dengeyi sağlamış.

Basit şemalarla dengeyi tanımlamaya çalışsak da bu yeterli değil isterseniz şimdi dengenin teorik tanımlarına bakalım.

Teoride dengeyi ikiye ayırabiliriz:

• SİMETRİK DENGE
• ASİMETRİK DENGE

1 – SİMETRİK DENGE:

Resmi denge olarak da tanımlanır. Tam denge diyebiliriz. En basit hali ile sağ-sol ya da alt-üst bölgelerin renk, leke, kontrast yoğunlukları eşit ise simetrik denge vardır.

Simetrik denge her ne kadar «resmi denge» olarak tanımlansa da gözün çok tercih ettiği bir denge değildir.

Durağanlık içerdiği için sıkıcı olabilir. Göz zorlanır.

Ama bazı konularda simetrik denge zorunlu olur.

Sabit Kalfagil Hoca; “Denge sahnenin doğasına göre kurulur, kendisi simetrik olan bir yapının ekseninden yapılan çekimde, simetrik dengenin gözetilmesi uygun olur.” der.

Simetrik denge kurulurken yansımalardan sıklıkla yararlanılır. Yansıma bize çektiğimiz konunun aynı görüntüsünü sağlar ve doğal bir simetri oluşturur.

Simetrik denge fotoğraflarının sıkıcı etkisinden bahsettik. Bu etkiden dolayı simetrik bir yapıda ya da sahnede çekim yaparken sahneye bir ilgi merkezi-yaşam öğesi ekleyerek kimi zaman dengesiz ama simetrik yönü olan fotoğraflar çekebiliriz.

2 – ASİMETRİK DENGE:

Gayriresmi denge ama kompozisyon kurarken en çok yararlanılan dengedir. Bu dengede sağ-sol ya da alt-üst renk, leke, kontrast yoğunlukları eşit değildir. Bu nedenle daha dinamiktir ama dengesiz değildir.

Eğer resim yapıyor olsaydık lekeleri renkleri dilediğimiz gibi kullanarak tuvalimizde dengeyi sağlayabilirdik.

Stüdyoda fotoğraf çeken fotoğrafçılar da benzer bir özgürlüğe sahiptir diyebiliriz.

Ama bunun dışındaki fotoğraf türlerinde ise objeler, durağan ya da hareketli biçimde belli aralık ve mesafelerde durmaktadırlar. Bizim, onları çerçeve içine dengeli biçimde yerleştirmek için birkaç farklı olanağımız vardır.

Bunlardan birincisi bakış doğrultumuzu değiştirmektir.

Böylece objeler arası doluluk boşluk oranları değişebilir.

İkincisi bakış mesafemizi değiştirmektir.

Böylece perspektif, yani lekelerin oranı değiştirilebilir. Yakınlaştıkça bize yakın lekeler büyüdükçe uzaktaki lekeler küçülecektir.

Üçüncüsü ise merkezi düşünerek dengeyi sağlamak için çerçeveyi/kadrajı değiştirmektir. Bunu dengelemek için eğer zoom objektif kullanıyorsak objektifin odağını değiştirerek yapabiliriz. Sabit odaklı objektiflerde uygun çerçeve için doğru konumu belirlemeliyiz.

DENGELİ – DENGESİZ

Şimdiye kadar dengeden bahsettik ama bazen kompozisyonda dengesizlik de tercih edilebilir. Çekeceğiniz sahne ve konuya göre bunu belirleyen, fotoğrafçı olacaktır.

DENGE BU KADAR MI?

TONAL DENGE: Fotoğrafımızın parlak ve koyu alanlarının dengede olması tonal dengeyi sağlar. Renkli ya da siyah beyaz fotoğraflarda tonal dengesi iyi olan fotoğraflar daha belirgindir diyebiliriz.

RENK DENGESİ: Farklı renk tonlarının ağırlığının farklı olacağını yukarıda söyledik. Daha parlak renkler nötr renklerden daha ağırdır. Bu nedenle fotoğrafta nötr renk içeren leke büyüklüğü daha küçük alan kaplayan parlak renkle dengelenebilir.

KAVRAMSAL DENGE: Bu denge yukarıda bahsettiğimiz denge türlerini çok iyi anlayıp içselleştirdiğimizde çalışmamız gereken bir tür. Kavramsal denge kurmak istediğimiz fotoğraflarda asimetrik ya da simetrik dengenin de mutlaka olması gerekir.

——————————————————————————————————

ÖRNEK FOTOĞRAFLAR

Fotoğrafta Denge yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

POZLAMA ( EXPOSURE)

Fotoğrafın ışık alma miktarını anlatan kavramdır. Günümüzde dijital makineler kullandığımıza göre makinemizin sensörüne düşen toplam ışık miktarıdır diyebiliriz.

Fotoğrafımızın aydınlık ya da karanlık olmasını pozlama ile sağlarız.

POZLAMA NELERE BAĞLIDIR ?

Dijital fotoğraf makinelerinde çektiğimiz fotoğrafın ne kadar pozlanacağını yani sensöre düşen ışık miktarını belirlediğimiz üç tane ayar vardır:

1. DİYAFRAM (AÇIKLIĞI – KAPALILIĞI)
2. PERDE HIZI (ENSTANTANE )
3. ISO (SENSÖRÜN IŞIK HASSASİYETİ)

1) DİYAFRAM ( AÇIKLIĞI KAPALILIĞI)

Çektiğimiz objeden yansıyan ışığın dijital makinemizde sensörüne ne yoğunlukta düşeceğini belirleyen sistemdir. Ölçümü F değeriyle tanımlanır. F değeri küçüldükçe diyafram açılır. Yükseldikçe diyafram kısılır.

Diyafram açıklığı (F/1.4 – F/5,6) yansıyan ışığın sensöre daha yoğun düşmesini,

Diyafram kısıklığı ( F/11- F/22) ise yansıyan ışığın sensöre daha az düşmesini sağlar.

Ama diyafram ışık yoğunluğunun dışında fotoğrafta net alan derinliğini de kontrol eder. Pozlama için diyaframı ayarlarken bu çok önemli ikinci kontrol noktasını da unutmamamız gerekir.

Pozlama için diyaframı açarken aslında fotoğrafın net alanını kısıtlarız.

Diyaframı kısarken ise net alanı büyütürüz.

2) PERDE HIZI ( ENSTANTANE)

Objeden yansıyan ışığın sensör üzerine düşme süresidir diyebiliriz. Aynı zamanda pozlama süresi olarak da tanımlanır. Enstantane saniye ile ölçülür. 1/250 gibi değerleri vardır. Bu değer 1 saniyenin 250’de biri gibi bir süreye denk gelir.

Perde hızı, ışığın sensöre düşme süresini belirlerken başka etkilere de yol açabilir.

En önem vermemiz gereken pozlamayı ayarlarken perde hızını ayarladığımızda elde çekim yapıyorsak elimizin titremesinden kaynaklı oluşacak hatanın önüne geçmek için 1/60 gibi seviyelerin altına düşmemektir. Bu makinemizin ve lensimizin ağırlığına bağlı olarak değişebilecek bir değerdir. Düşük enstantane çekimler için tripot ya da farklı yöntemler kullanmalıyız.

Dikkat etmemiz gereken ikinci konu da çektiğimiz sahnede bulunan hareketli objeler ve bunların çektiğimiz fotoğrafta nasıl görünmesini istediğimizdir. Bisiklet süren birini çekerken net görünmesini istiyorsak perde hızını düşüremeyiz. Hareketin hızına bağlı olarak hareketin net görünmesini istiyorsak perde hızını belli değerlerin altına indirmemeliyiz.

3) ISO (SENSÖRÜN IŞIK HASSASİYETİ)

Çok temel olarak ISO sensörümüzün ışık hassasiyetidir. Genelde makinelerde 100 değerinden başlar 32.000 değerine kadar çıkabilir.

Çekim yaptığımız sahnede ortam ışığı yeterliyse ISO değeri genelde düşük tutulur. Ama karanlık ortamlarda ISO, doğru pozlamayı yapmak için belirlediğimiz diyafram ve perde hızı değerinin yanında üçüncü yardımcımızdır. Ama sensörün ışık hassasiyetini arttırdığımızda yani ISO değerini arttırdığımızda fotoğrafta bir miktar gren-kumlanma da görebiliriz.

Bu kumlanmalar küçük sensörlü makinelerde (kroplu) daha fazla olacaktır.

Bu nedenle doğru pozlama için ISO değeriyle oynamak yaygın olarak en son başvurulan yöntemdir diyebiliriz ama kimi durumlarda da gereklidir.

POZLAMA BİR PROBLEM Mİ ?

Analog makinelerle 36’lık pozlara çekim yapıyor olsaydık «Pozlama» en büyük problemimiz olabilirdi. O dönemde fotoğraf çekenler çektikleri her fotoğrafta pozlama için kullandıkları değerleri hep not ederek doğru değeri belirlemeyi öğrenmişler.

Ama bizler artık çektiğimiz sahneyi anında dijital ekranda görebiliyoruz. Ancak çok hızlı sahneler için her zaman hazırlıklı olmakta fayda var.

O zaman «pozlama» bir problemse ne problemi? Tabi ki kova problemi !

POZLAMA kovamızdaki su mitarı !!!

Kovamız eğer belirlenen noktaya kadar dolmuşsa fotoğrafımız tam pozlanmış olur.

Bunu yapmak için;

• Musluğu çok açıp, süreyi kısa tutabiliriz.

• Musluğu çok açamıyorsak, musluğun açık kalma süresini uzatabiliriz.

• Musluktan az su geliyor ama süreyi uzatmak istemiyorsak, taşlarla kovayı önceden bir miktar doldurabiliriz.

Gördüğünüz gibi kovayı musluğumuzla doldurmak için ürettiğimiz alternatifler bize bağlı. Burada seçimi, nasıl bir fotoğraf istediğimiz belirleyecektir.

Hem diyaframın hem de perde hızının kova doldurmak dışında fotoğrafa başka etkileri de var. Biz bu etkilerden hangisini istiyoruz?

Bu bizim pozlamada kullanacağımız değerlerin anahtarıdır.

Aşağıdaki örnekte aynı pozlama yani ışık değerini elde ettiğimiz farklı kombinasyonlar var, inceleyelim:

• F/16 (kısık diyafram) + 1/15 (uzun pozlama süresi)

Fotoğrafta çiçek, arkadaki yeşil yapraklar yani her yer net olacaktır. Ancak elde çekim yapıyorsak titremeden kaynaklı genel bir fluluk göreceğiz muhtemelen.

• F/5.6 (açık diyafram ) + 1/125 ( normal pozlama süresi)

Fotoğrafta netlediğimiz bölge ve ona yakın alan net olacaktır. Netleme noktasından uzaklaştıkça fluluk oluşmaya başlayacaktır. Pozlama süresi elde çekime uygun bir değer olduğu için elde titremelerin fotoğrafa etkisi olmaz.

Fotoğrafta pozlama bir problem mi? Evet bir problem ama sanıldığı gibi bir matematik ya da kova problemi değil. Bizim nasıl bir fotoğraf istediğimize karar vermemiz gereken bir problemdir.

Fotoğrafta net alanı çok istiyorsak diyaframı f/8’den fazla açamayız o zaman diğer yardımcılarımıza koşarız.

Hareketi net görmek istiyorsak ortalama 1/250 sn’den uzun pozlayamayız, yetmediyse o zaman ISOya koşarız.

Yani kovayı doldurmak kolaydır ama biz kovayı nasıl dolduracağımıza doğru karar vermeliyiz.

Hatta bazen kovayı tam doldurmayabiliriz, bazı fotoğraflar vardır az ışıkla daha güzeldir (Low Key). Bazen de kovayı taşırmak isteyebiliriz (High Key ).

Tüm bu kombinasyonları düşünüp, doğru kararlarla diyafram – enstantane(perde hızı) – isoyu kullanarak iyi fotoğraflar çekmeliyiz.

ŞİMDİ ÖRNEKLER

Fotoğrafta Pozlama yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.