Alan Derinliği kelime anlamı olarak İngilizce Depth-Of-Field (DOF) karşılığında kullanılır ve “Net Alan Derinliği” olarak da ifade edilir. Alan derinliği, fotoğrafçının kontrol edebildiği konulardan birisidir.

Alan Derinliğini Nasıl Kontrol Ederim?

Diyafram Açıklığı: Alan derinliğinin büyüklüğü diyafram açıklığı ile ters orantılıdır. Diyaframı ne kadar çok açarsak DOF dediğimiz alan derinliği o kadar çok etkilenir. Yani f/1.8 veya f/2.8 gibi düşük diyafram değerlerinde alan derinliği az olur. Diyaframı ne kadar kısarsak yani f/16 veya f/22 gibi diyafram değerleri kullanırsak alan derinliği o kadar büyük olur. Bazen yetersiz ışık şartlarından dolayı her zaman diyafram ile alan derinliğini kontrol etmek mümkün olmayabilir.

Odak Uzaklığı: Kullandığınız lensin sunduğu odak uzaklığına göre de alan derinliği etkilenmektedir. Odak uzaklığı arttıkça alan derinliği azalır. Örneğin 16mm geniş açı bir lens ile çekilen bir manzara fotoğrafında (diyafram ve konuya olan uzaklık aynı) ön planda yer alan objelerden arkadakilere kadar daha net bir alan gözükürken, 85mm gibi bir lens ile yapılan çekimde alan derinliği daha az olacaktır.

Konuya Olan Uzaklık: Fotoğraf makinesinin konuya olan uzaklığı alan derinliğini etkileyen unsurlardan birisidir. Konuya yaklaştıkça alan derinliği azalır. Yani fotoğrafını çektiğimiz objeye ne kadar yakınlaşırsak o kadar seçici alan derinliği (shallow dof) elde ederiz. Bu durumda odaklanan obje net olur ve diğer kısımlar bulanık (flu) olur.

Kısaca özetlememiz gerekirse, genel olarak alan derinliği diyafram açıklığına bağlıdır. Diyaframı kısmak alan derinliğini arttıracaktır. Daha küçük f değerleri kullanarak konuyu arka plandan ayırabilir, yani arka planı flu yapabilirsiniz.

Nasıl çektim?

1. Diyafram öncelikli yada manuel çekim modunu seçtim.
2. Mümkün olan en küçük f değerini seçtim. Diyaframı açtım.
3. Objektifi elle netleme durumuna getirdim.
4. Uygun pozlama değeri ile çekim yaptım.

BOKEH

Bokeh sözcüğü Japonca “bulanıklık, net olmama durumu” anlamına geliyor ve Amerikalılar “bov-key” olarak telaffuz ediyorlar.

Bokeh ışığın netlik noktası dışındaki gösterisidir. Netleme yaptığımız bölgenin önü ve arkasındaki görüntü söz konusu edilmektedir. Bokeh ile keskinlik iki farklı şeydir; keskinlik en net olan bölgede var olan görüntüdür, bokeh ise en net olan bölge dışındaki görüntüyü ifade eder.

Bokeh, tanım olarak bir fotoğrafta görüntünün net olmayan bölgelerinin niteliğini ifade eder ve esas olarak objektifler için kullanılır. Objektifin iyi bokeh oluşturması ya da istenildiği kadar iyi bokeh oluşturamamasından söz edilir. Bokehin üç özelliği dikkate alınmalıdır: Boyutu, şekli ve tüm alanındaki ışık dağılımı. Yumuşak, dairesel, düzgün yüzeyli, keskin olmayan kenarlı, homojene yakın parlaklıkta bulanıklık bölgeleri fotoğrafta “iyi bokeh” olarak kabul edilir. Bunlar, tüm ayarlarda daireye yakın diyafram açıklığı sunan iyi tasarlanmış kaliteli objektifler ile oluşur. Kenarları düzenli olmayan, çokgen görünümlü, içinde farklı parlaklıklar oluşan, sert bulanıklık alanları “iyi olmayan bokeh” olarak kabul edilir. Her objektifin oluşturduğu bokeh farklıdır. Bir objektif için bile seçilen her diyafram değeri ile bokeh efekti ve derecesi değişir.

Konunun arkasında bulunan aydınlık alanlar ve önünde bulunan nesneler bokeh oluşumunda en önemli rolü oynarlar. Objektif odak uzaklığı 50 mm üzerinde olan ve diyafram açıklığı geniş objektifler bokeh oluşturmaya daha elverişlidir. Teleobjektifler, doğaları gereği daha kolay bokeh oluştururlar; çünkü net alan derinlikleri çok sığdır ve daha fazla nesne netlik düzlemi dışında kalır.

Estetik değerlerin ölçülebilir olmamaları nedeniyle bokeh de son derece özneldir. Fotoğrafta konuyu arka plandan ayırmak için diyafram kullanarak arka planı bulanık bırakmak sık kullanılan bir tekniktir, bulanık arka planda bokehin oluşturduğu renk ve şekil, kompozisyonu dinamik hale getirmek için görsel bir malzeme olarak değerlendirilebilir. Sonuçta estetik bir tercihtir.

Özetle;

• İyi bir lensimiz olacak, hızlı, diyafram açıklığı iyi. 2,8 veya daha açık.
• Konuda ışıltılı bir şeyler olacak. Işık kaynakları.
• Netlik ilgi merkezinden yapılacak.
• Önde ve arkadaki ışıltılı öğeler, ışık kaynakları, lambalar, aydınlatma malzemeleri, ışık yansıtıcı yüzeyler, açık diyafram yani kısıtlı alan derinliği sayesinde netliklerini yitirerek ışıklı şekillere dönüşecek.
• Yani ön ya da arka planın netsiz olması yetmez, o net olmayan bölümlerde ışıltılı bir şeyler olması ve onların ışık yansıtması gerekir.

Nasıl çekilir?

1. Makinenizi üçayağa bağlayın.
2. Diyafram öncelikli ya da manuel çekim modunu seçin.
3. Mümkün olan en küçük f değerini seçin, yani diyaframı olabildiğince açın.
4. Objektifinizi elle netleme konumuna getirin.
5. Başlangıç için ışıklı nesneler uygundur, konuyu vizörde çerçeveleyin.
6. Uygun pozlama değerleri ile denemelere başlayabilirsiniz.

Kısıtlı alan derinliği meselesi tam bu. Diyelim kısıtlı bir bölge net, yine diyelim arka plan flu olacak. Arka planda ışıklı unsurlar varsa bokeh oluşacak.

Aynı kısıtlı alan derinliğinde olduğu gibi üç etmen var.

1. Açık diyafram
2. Konuya (ana ögeye) yakın olmak.
3. Yüksek odak uzaklığı kullanmak. (örneğin 35mm yerine 180mm)

İyi sonuç, ışık etkisi yüksek olduğu için gece alınır. Ancak gündüz de bokeh olur. Bokeh oluşturacak ışıklı unsurlar koyu bir fon önündeyse bokeh oluşur.

Öncelikle makine ile çekilen obje arasındaki mesafeyi, sonra da çektiğimiz obje ile arka plan arasındaki mesafeyi hesaplamamız gerekiyor. Nesnemiz ile arka plan arasındaki mesafe ne kadar fazla ise o kadar bulanık fotoğraflar elde edebileceğiz demektir. Ayrıca biz de çektiğimiz nesneye ne kadar yakınsak arka plan o kadar bulanık olacaktır.

Unutmayın!

• Bokehler temiz, yuvarlak ve yumuşak olacak.
• Ana ögeden rol çalmayacak.
• Üst üste binmese daha iyi olur.
• Gece bokehi direkt ışık kaynağından olduğu için daha estetiktir.

Alan Derinliği ve Bokeh yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

Denge sözcüğü çoğumuzun aklına teraziyi getirir.

Terazinin iki kolu, merkeze eşit uzaklıkta iki kefe, aynı yatay düzlemde dengelenir.

İki kefe akla ikililiği getirir.

Eşit ağırlık ve yoğunlukta iki nesne kefelerde oluşan simetri,  denge.

Fotoğrafta denge dediğimizde ise ana öğe ve yardımcı öğelerin kadraja dengeli biçimde yerleşimi akla gelir.

Önce şematik olarak dengeyi anlamaya çalışalım:

İki öğeli bir fotoğraf düşünelim birinci ağırlığın merkeze uzaklığı ile çarpımı, ikinci ağırlığın merkeze uzaklığı çarpımına eşitse denge vardır.

Yukarıdaki örnekte iki aynı boyut ve eşit mesafe vardı. İki nesnenin boyutsal farkları varsa merkeze olan uzaklıkları ile dengeyi kurabiliriz.

Büyük boyutlu nesne merkeze yaklaşırken küçük boyutlu nesne uzaklaştığında denge kurulmuş olacaktır.

İkiden fazla öğe için de bu kural geçerlidir.

Merkezin sağındaki öğeler için yapılacak çarpımın toplamı, solundakiler için yapılacak aynı işleme eşitse denge vardır. Peki biz bu dengeyi sokakta nasıl yakalarız, bunu anlamaya çalışacağız.

Bir fotoğrafta dengeyi düşünürken nesne boyutu ve sayısını parlaklık, doku, renk gibi yardımcı öğelerle telafi edebiliriz. Koyu renkli nesneler açık renkli nesnelerden daha ağırdır. Dokusu güçlü yüzeyler zayıf dokulu yüzeylerden daha ağırdır.

Denge kurarken bunları kullanabiliriz. Boyutsal olarak farklı olsa da koyu renk şema da dengeyi sağlamış.

Basit şemalarla dengeyi tanımlamaya çalışsak da bu yeterli değil isterseniz şimdi dengenin teorik tanımlarına bakalım.

Teoride dengeyi ikiye ayırabiliriz:

• SİMETRİK DENGE
• ASİMETRİK DENGE

1 – SİMETRİK DENGE:

Resmi denge olarak da tanımlanır. Tam denge diyebiliriz. En basit hali ile sağ-sol ya da alt-üst bölgelerin renk, leke, kontrast yoğunlukları eşit ise simetrik denge vardır.

Simetrik denge her ne kadar «resmi denge» olarak tanımlansa da gözün çok tercih ettiği bir denge değildir.

Durağanlık içerdiği için sıkıcı olabilir. Göz zorlanır.

Ama bazı konularda simetrik denge zorunlu olur.

Sabit Kalfagil Hoca; “Denge sahnenin doğasına göre kurulur, kendisi simetrik olan bir yapının ekseninden yapılan çekimde, simetrik dengenin gözetilmesi uygun olur.” der.

Simetrik denge kurulurken yansımalardan sıklıkla yararlanılır. Yansıma bize çektiğimiz konunun aynı görüntüsünü sağlar ve doğal bir simetri oluşturur.

Simetrik denge fotoğraflarının sıkıcı etkisinden bahsettik. Bu etkiden dolayı simetrik bir yapıda ya da sahnede çekim yaparken sahneye bir ilgi merkezi-yaşam öğesi ekleyerek kimi zaman dengesiz ama simetrik yönü olan fotoğraflar çekebiliriz.

2 – ASİMETRİK DENGE:

Gayriresmi denge ama kompozisyon kurarken en çok yararlanılan dengedir. Bu dengede sağ-sol ya da alt-üst renk, leke, kontrast yoğunlukları eşit değildir. Bu nedenle daha dinamiktir ama dengesiz değildir.

Eğer resim yapıyor olsaydık lekeleri renkleri dilediğimiz gibi kullanarak tuvalimizde dengeyi sağlayabilirdik.

Stüdyoda fotoğraf çeken fotoğrafçılar da benzer bir özgürlüğe sahiptir diyebiliriz.

Ama bunun dışındaki fotoğraf türlerinde ise objeler, durağan ya da hareketli biçimde belli aralık ve mesafelerde durmaktadırlar. Bizim, onları çerçeve içine dengeli biçimde yerleştirmek için birkaç farklı olanağımız vardır.

Bunlardan birincisi bakış doğrultumuzu değiştirmektir.

Böylece objeler arası doluluk boşluk oranları değişebilir.

İkincisi bakış mesafemizi değiştirmektir.

Böylece perspektif, yani lekelerin oranı değiştirilebilir. Yakınlaştıkça bize yakın lekeler büyüdükçe uzaktaki lekeler küçülecektir.

Üçüncüsü ise merkezi düşünerek dengeyi sağlamak için çerçeveyi/kadrajı değiştirmektir. Bunu dengelemek için eğer zoom objektif kullanıyorsak objektifin odağını değiştirerek yapabiliriz. Sabit odaklı objektiflerde uygun çerçeve için doğru konumu belirlemeliyiz.

DENGELİ – DENGESİZ

Şimdiye kadar dengeden bahsettik ama bazen kompozisyonda dengesizlik de tercih edilebilir. Çekeceğiniz sahne ve konuya göre bunu belirleyen, fotoğrafçı olacaktır.

DENGE BU KADAR MI?

TONAL DENGE: Fotoğrafımızın parlak ve koyu alanlarının dengede olması tonal dengeyi sağlar. Renkli ya da siyah beyaz fotoğraflarda tonal dengesi iyi olan fotoğraflar daha belirgindir diyebiliriz.

RENK DENGESİ: Farklı renk tonlarının ağırlığının farklı olacağını yukarıda söyledik. Daha parlak renkler nötr renklerden daha ağırdır. Bu nedenle fotoğrafta nötr renk içeren leke büyüklüğü daha küçük alan kaplayan parlak renkle dengelenebilir.

KAVRAMSAL DENGE: Bu denge yukarıda bahsettiğimiz denge türlerini çok iyi anlayıp içselleştirdiğimizde çalışmamız gereken bir tür. Kavramsal denge kurmak istediğimiz fotoğraflarda asimetrik ya da simetrik dengenin de mutlaka olması gerekir.

——————————————————————————————————

ÖRNEK FOTOĞRAFLAR

Fotoğrafta Denge yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

POZLAMA ( EXPOSURE)

Fotoğrafın ışık alma miktarını anlatan kavramdır. Günümüzde dijital makineler kullandığımıza göre makinemizin sensörüne düşen toplam ışık miktarıdır diyebiliriz.

Fotoğrafımızın aydınlık ya da karanlık olmasını pozlama ile sağlarız.

POZLAMA NELERE BAĞLIDIR ?

Dijital fotoğraf makinelerinde çektiğimiz fotoğrafın ne kadar pozlanacağını yani sensöre düşen ışık miktarını belirlediğimiz üç tane ayar vardır:

1. DİYAFRAM (AÇIKLIĞI – KAPALILIĞI)
2. PERDE HIZI (ENSTANTANE )
3. ISO (SENSÖRÜN IŞIK HASSASİYETİ)

1) DİYAFRAM ( AÇIKLIĞI KAPALILIĞI)

Çektiğimiz objeden yansıyan ışığın dijital makinemizde sensörüne ne yoğunlukta düşeceğini belirleyen sistemdir. Ölçümü F değeriyle tanımlanır. F değeri küçüldükçe diyafram açılır. Yükseldikçe diyafram kısılır.

Diyafram açıklığı (F/1.4 – F/5,6) yansıyan ışığın sensöre daha yoğun düşmesini,

Diyafram kısıklığı ( F/11- F/22) ise yansıyan ışığın sensöre daha az düşmesini sağlar.

Ama diyafram ışık yoğunluğunun dışında fotoğrafta net alan derinliğini de kontrol eder. Pozlama için diyaframı ayarlarken bu çok önemli ikinci kontrol noktasını da unutmamamız gerekir.

Pozlama için diyaframı açarken aslında fotoğrafın net alanını kısıtlarız.

Diyaframı kısarken ise net alanı büyütürüz.

2) PERDE HIZI ( ENSTANTANE)

Objeden yansıyan ışığın sensör üzerine düşme süresidir diyebiliriz. Aynı zamanda pozlama süresi olarak da tanımlanır. Enstantane saniye ile ölçülür. 1/250 gibi değerleri vardır. Bu değer 1 saniyenin 250’de biri gibi bir süreye denk gelir.

Perde hızı, ışığın sensöre düşme süresini belirlerken başka etkilere de yol açabilir.

En önem vermemiz gereken pozlamayı ayarlarken perde hızını ayarladığımızda elde çekim yapıyorsak elimizin titremesinden kaynaklı oluşacak hatanın önüne geçmek için 1/60 gibi seviyelerin altına düşmemektir. Bu makinemizin ve lensimizin ağırlığına bağlı olarak değişebilecek bir değerdir. Düşük enstantane çekimler için tripot ya da farklı yöntemler kullanmalıyız.

Dikkat etmemiz gereken ikinci konu da çektiğimiz sahnede bulunan hareketli objeler ve bunların çektiğimiz fotoğrafta nasıl görünmesini istediğimizdir. Bisiklet süren birini çekerken net görünmesini istiyorsak perde hızını düşüremeyiz. Hareketin hızına bağlı olarak hareketin net görünmesini istiyorsak perde hızını belli değerlerin altına indirmemeliyiz.

3) ISO (SENSÖRÜN IŞIK HASSASİYETİ)

Çok temel olarak ISO sensörümüzün ışık hassasiyetidir. Genelde makinelerde 100 değerinden başlar 32.000 değerine kadar çıkabilir.

Çekim yaptığımız sahnede ortam ışığı yeterliyse ISO değeri genelde düşük tutulur. Ama karanlık ortamlarda ISO, doğru pozlamayı yapmak için belirlediğimiz diyafram ve perde hızı değerinin yanında üçüncü yardımcımızdır. Ama sensörün ışık hassasiyetini arttırdığımızda yani ISO değerini arttırdığımızda fotoğrafta bir miktar gren-kumlanma da görebiliriz.

Bu kumlanmalar küçük sensörlü makinelerde (kroplu) daha fazla olacaktır.

Bu nedenle doğru pozlama için ISO değeriyle oynamak yaygın olarak en son başvurulan yöntemdir diyebiliriz ama kimi durumlarda da gereklidir.

POZLAMA BİR PROBLEM Mİ ?

Analog makinelerle 36’lık pozlara çekim yapıyor olsaydık «Pozlama» en büyük problemimiz olabilirdi. O dönemde fotoğraf çekenler çektikleri her fotoğrafta pozlama için kullandıkları değerleri hep not ederek doğru değeri belirlemeyi öğrenmişler.

Ama bizler artık çektiğimiz sahneyi anında dijital ekranda görebiliyoruz. Ancak çok hızlı sahneler için her zaman hazırlıklı olmakta fayda var.

O zaman «pozlama» bir problemse ne problemi? Tabi ki kova problemi !

POZLAMA kovamızdaki su mitarı !!!

Kovamız eğer belirlenen noktaya kadar dolmuşsa fotoğrafımız tam pozlanmış olur.

Bunu yapmak için;

• Musluğu çok açıp, süreyi kısa tutabiliriz.

• Musluğu çok açamıyorsak, musluğun açık kalma süresini uzatabiliriz.

• Musluktan az su geliyor ama süreyi uzatmak istemiyorsak, taşlarla kovayı önceden bir miktar doldurabiliriz.

Gördüğünüz gibi kovayı musluğumuzla doldurmak için ürettiğimiz alternatifler bize bağlı. Burada seçimi, nasıl bir fotoğraf istediğimiz belirleyecektir.

Hem diyaframın hem de perde hızının kova doldurmak dışında fotoğrafa başka etkileri de var. Biz bu etkilerden hangisini istiyoruz?

Bu bizim pozlamada kullanacağımız değerlerin anahtarıdır.

Aşağıdaki örnekte aynı pozlama yani ışık değerini elde ettiğimiz farklı kombinasyonlar var, inceleyelim:

• F/16 (kısık diyafram) + 1/15 (uzun pozlama süresi)

Fotoğrafta çiçek, arkadaki yeşil yapraklar yani her yer net olacaktır. Ancak elde çekim yapıyorsak titremeden kaynaklı genel bir fluluk göreceğiz muhtemelen.

• F/5.6 (açık diyafram ) + 1/125 ( normal pozlama süresi)

Fotoğrafta netlediğimiz bölge ve ona yakın alan net olacaktır. Netleme noktasından uzaklaştıkça fluluk oluşmaya başlayacaktır. Pozlama süresi elde çekime uygun bir değer olduğu için elde titremelerin fotoğrafa etkisi olmaz.

Fotoğrafta pozlama bir problem mi? Evet bir problem ama sanıldığı gibi bir matematik ya da kova problemi değil. Bizim nasıl bir fotoğraf istediğimize karar vermemiz gereken bir problemdir.

Fotoğrafta net alanı çok istiyorsak diyaframı f/8’den fazla açamayız o zaman diğer yardımcılarımıza koşarız.

Hareketi net görmek istiyorsak ortalama 1/250 sn’den uzun pozlayamayız, yetmediyse o zaman ISOya koşarız.

Yani kovayı doldurmak kolaydır ama biz kovayı nasıl dolduracağımıza doğru karar vermeliyiz.

Hatta bazen kovayı tam doldurmayabiliriz, bazı fotoğraflar vardır az ışıkla daha güzeldir (Low Key). Bazen de kovayı taşırmak isteyebiliriz (High Key ).

Tüm bu kombinasyonları düşünüp, doğru kararlarla diyafram – enstantane(perde hızı) – isoyu kullanarak iyi fotoğraflar çekmeliyiz.

ŞİMDİ ÖRNEKLER

Fotoğrafta Pozlama yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.

 1 – Işık Kaynakları

2 – Işığın Formları

3 – Işığın Özellikleri

4 – Işık Koşullarının Fotoğrafa Etkisi

1 – IŞIK KAYNAKLARI

Işık kaynakları ikiye ayrılır;

2 – IŞIĞIN FORMLARI

Direkt Işık: Kaynaktan çıkan ışığın hiçbir engele rastlamadan direkt olarak konuyu aydınlatmasıdır. Bu tarz ışıklar konu üzerinde yüksek kontrastlar oluşturabilir.

Yansıyan Işık: Kaynağından çıkan ışığın doğal ve yapay yollara çarparak konu üzerine düşmesidir. Konu üzerinde kontrastlar daha yumuşaktır.

Yaygın Işık: Işığın belli süzgeçlerden geçerek konuyu aydınlatmasıdır. Gökyüzünün bulutlarla kaplı olduğu durumlarda ışık tek bir noktadan gelmek yerine tüm gökyüzüne eşit bir şekilde dağılır. Aydınlanmanın düşmesine bağlı olarak fotoğraflarda kontrast düşüktür.

3 – IŞIĞIN ÖZELLİKLERİ

PARLAKLIK: Işık yoğunluğunun bir ölçüsüdür. Konu ile ışık kaynağı arasındaki mesafe ışığın şiddetini yani parlaklığını belirler. Parlaklık ışıkölçer (pozometre) ile ölçülebilir.

IŞIĞIN YÖNÜ: Kompozisyon oluşturulurken ışığın geliş yönü çok önemlidir. İyi bir fotoğrafçı mevcut ışık koşullarını ve yönünü çok iyi kullanmalıdır.

IŞIĞIN YATAY DÜZLEMDE İZDÜŞÜMÜNE GÖRE

• CEPHE IŞIĞI: Güneş ya da diğer ışık kaynaklarından kırılmadan gelerek doğrudan konunun üzerine düşen ışıktır. Işık kaynağı konunun önünde fotoğrafçının arkasındadır.
• YANAL IŞIK: Işığın konuya ve fotoğrafçıya sağdan ya da soldan geldiği durumdur. Yanal ışığın konu üzerine düştüğü yönün (tam sağdan, tam soldan gelme ya da açı farklılıkları) durumuna göre fotoğrafa etkileri ufak farklar taşıyabilir.
• TERS IŞIK: Işık kaynağı konunun arkasında, fotoğrafçının önünde olduğu durumdur. Ters ışıkta, ışık kaynağının konunun üzerine düşme yüksekliğine göre fotoğrafa etkilerinde ufak farklılıklar görülebilir.

IŞIĞIN DÜŞEY DÜZLEMDE İZDÜŞÜMÜNE GÖRE

• TEPE IŞIĞI: Tam tepeden gelen ışıktır. Doğal ışık kaynağı olan güneşin geliş açısı 90ᵒden azdır. Bu nedenle doğal ışık kaynağında tam tepeden gelen bir ışık yoktur.
• YATAY IŞIK: Gün batımı ve gün doğumu saatlerinde güneş yataya oldukça yakındır. Işık atmosferde fazlaca kırılır ve yumuşar. Renk sıcaklığı düşer. Renkler daha doygundur.

RENK: Renk başlı başına ayrı bir konu olmasına rağmen, ışığın bu özelliğini fotoğrafta oluşturduğu durum üzerinden değerlendirirsek fotoğrafın rengi, renk ısısı ve ışık kaynaklarının verdiği renktir. Renk ısısının ölçü birimi Kelvindir. Işık kaynağının renk ısısı arttığında (Kelvin’i yükseldiğinde) mavi renk artar, kırmızı renk azalır. Tersindeyse yani renk ısısı azaldığındaysa kırmızı renk artar, mavi renk azalır.

KONTRAST: Fotoğrafta en karanlık ve en aydınlık bölümler arasındaki ışık yoğunluğudur. En aydınlık ve en karanlık alanlar arasındaki fark fazla olduğunda kontrast yüksek, bu fark az olduğunda kontrast düşüktür. Işık kaynağından yayılan ışığın konuyu her yönden eşit bir şekilde aydınlatması sonucu örneğin bulutlu havada çekilen fotoğrafta kontrast düşük olur. Bunun karşıtı olarak, ışığın tek bir yönden konuyu aydınlatması sonucu yani güneşli havada çekilen fotoğrafta kontrast yüksek olur. İyi bir fotoğraf için kontrast ana etkenlerden biridir. Fotoğrafta kontrast ne fazla ne de eksik olmalıdır.

4 – IŞIK KOŞULLARININ FOTOĞRAFA ETKİSİ

CEPHE IŞIĞI: Konunun yere düşen gölgesi görünmez. Üçüncü boyut izlenimi zayıftır; görüntü yüzeyseldir. Ton kontrastı düşüktür. Renkler doygun değildir.

• TAM CEPHE IŞIĞI: Dar aralıklı, karmaşık biçimli,üzerinde derin çukurlar olan konular için yumuşak bir aydınlatma ya da cephe ışığı gereklidir.
• YARI CEPHE IŞIĞI: Ortalama konular için orta halli bir başarıyı garanti eden en yaygın kullanımı olan aydınlatma şeklidir. Ancak çok zayıf çıkıntıları olan konularda ifadesiz görüntü verir.

YANAL IŞIK: Aydınlık ve karanlık yüzler yarı yarıyadır. Üç boyut etkisi çok güçlüdür. Konunun yere düşen gölgesi kuvvetli kontrast ters ışığa göre daha az, ton skalası uzundur. Renkler parlak ve doygundur.

• YANAL AYDINLATMA: Üç boyutluk etkisini en üst düzeye çıkarır. Objelerin yarısı ışıklı yarısı gölgeli olur. Daha abartılı sonuçlar için ışık konu düzleminin hafifçe arkasına alınır.

TERS IŞIK: Işığın düşeyle yaptığı açıya göre cisimlerin üstleri de bir ölçüde aydınlanır. Koyu fon önünde iseler dış çizgilerinde kontur ışıkları oluşur. Kontrast çok yüksektir. Üç boyutluk etkisi çok azdır. Renk parlaklığı azdır.

• TAM TERS IŞIK: Kaynağın konunun tam arkasında olduğu haldir. Hacim etkisi yoktur. Leke etkisi maksimumdur. Objeler siluet olarak görünürler. Bu yönüyle ters ışık hem bir sadeleştirme aracı hem de lekenin vurucu etkisine olanak sağlayan bir aydınlatma şeklidir.
• YARI TERS IŞIK: Yanal ışıkla ters ışık birleşimidir. Hacim etkisi tam ters ışığa göre yüksektir. Peşpeşe aralıkları bu ışıkla belirginleşir derinlik izlenimi artar. Objeler çok hafif aydınlanır. Kullanımı en zor ancak en çok başarı vadeden aydınlatma şeklidir.

**********

Sabit hoca der ki: Işık, ressamın boyası, yontucunun çamuru gibi fotoğrafçının yoğuracağı malzemedir.

 Elbette ki ışık koşulları, burada özetlemeye çalıştığımızın çok daha ötesinde, çok fazla değişkeni olan bir denklemdir. Bizlere düşen bu denklemi sürekli, sürekli çalışmaktır.

 Arel hocamızın söylediği gibi fotoğraf ışıktır. Işık yoksa fotoğraf da yoktur. Her fotoğrafçı ışık bileşenini çok iyi kavramalıdır.

**********

Fotoğrafta Işık yazısı ilk önce Kutup Ayıları Fotoğraf Grubu KAFOG üzerinde ortaya çıktı.